Maher Publication معرفت و بصیرت اسلامی 3060-7639 3 تابستان 1404 2025 04 20 Challenges of Developing Cultural Capital from the Perspective of the Qur'an and Hadith چالش‌های تکوین سرمایه فرهنگی از منظر قرآن و حدیث 1 20 10.61838/iki.135 FA شهسوار رستمی دانشجوی دکتری، گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران. سهراب مروتی استاد، گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران. محمدرضا حسینی‌نیا دانشیار، گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران. بهروز سپیدنامه دانشیار، گروه علوم اجتماعی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران. Journal Article 2025 01 22 <p>The development and reinforcement of cultural capital in Islamic countries—and the integration of its foundational principles within the framework of modern educational and social systems—entail unique complexities that may be met with various challenges requiring identification and analysis. Accordingly, this study employs a library-based methodology and adopts a descriptive-inferential research approach to qualitatively analyze the content of Qur’anic verses and Hadiths through thematic exegesis. The study identifies these challenges from the viewpoint of the Qur’an and Hadith. The findings indicate that the most significant obstacle to the formation of cultural capital in Islamic societies lies in four domains: epistemological-intellectual (e.g., the suspension of reason and intellectual despotism), ethical-moral (e.g., hypocrisy and disbelief), social (e.g., historical distortion and the promotion of inappropriate models), and theological-doctrinal (e.g., superficial understanding of religion). These challenges not only endanger cultural authenticity but also prevent societies from attaining a civilizational model rooted in divine guidance. However, such challenges can be addressed through Qur’anic and Hadith-based teachings such as strengthening religious knowledge and awareness, fostering social ethics, utilizing divine and educational models, combating cultural monopolization, and ultimately enjoining good and forbidding evil. These strategies are grounded in the principles of piety, justice, and collective responsibility. In contrast to secular approaches, they define culture and cultural capital not as tools for the pursuit of power but as a path toward nearness to God and the realization of a just society.</p> <p>توسعه و تقویت سرمایه فرهنگی در کشورهای اسلامی وادغام اصول اساسی آن در چارچوب‌های آموزشی و اجتماعی مدرن امروزی دارای پیچیدگی‌های خاصی است که می‌تواند با چالش‌های گوناگونی روبرو باشد که بایستی مورد شناسایی و تحلیل گردند. از اینرو در این پژوهش با یک مطالعه به روش کتابخانه‌ای واستفاده از یک رویکرد پژوهشی توصیفی-استنباطی، به تحلیل محتوای کیفی آیات قرآن و احادیث با رویکرد تفسیر موضوعی پرداخته شده و این چالشها از دیدگاه آیات قرآنی و احادیث مورد شناسایی قرار گرفت. نتایج این مطالعه نشان می‌دهد که مهم‌ترین چالش و مانع تکوین سرمایه فرهنگی در جوامع اسلامی، در چهار حوزه‌ی معرفتی-فکری (مانند تعطیلی عقل و استبداد فکری)، ارزشی-اخلاقی (نظیر نفاق و کفر)، اجتماعی (از جمله تحریف تاریخ و ترویج الگوهای ناشایست) و فکری-اعتقادی (سطحی‌نگری در فهم دین) ریشه دارد. این چالش‌ها نه تنها اصالت فرهنگی را تهدید می‌کنند، بلکه جامعه را از دستیابی به الگوی تمدنیِ مبتنی بر هدایت الهی بازمی‌دارند. این چالش‌ها می‌تواند با آموزه‌های قرآنی و حدیثی نظیر: تقویت دانش و معرفت دینی، تقویت اخلاق اجتماعی، بهره‌گیری از الگوهای الهی و تربیتی، مبارزه با انحصارطلبی فرهنگی و نهایتاً امر به معروف و نهی از منکر، مرتفع گردد. محوریت این راهکارها بر تقوا، عدالت، و مسئولیت‌پذیری جمعی استوار است که در تقابل با رویکردهای سکولار، فرهنگ و سرمایه فرهنگی را نه ابزاری برای قدرت‌طلبی، بلکه مسیری برای تقرب به خدا و تحقق جامعه‌ای عادلانه تعریف می‌کند.</p> https://journaliki.com/index.php/journaliki/article/download/135/104