Maher Publication معرفت و بصیرت اسلامی 3060-7639 3 تابستان 1404 2025 07 22 Another Reading of the Shiqshiqiyya Sermon: A Systemic Functional Linguistic Analysis in Light of Narrative and Literary Commentaries خوانشی دیگر از خطبه شقشقیه: تحلیل زبان‌شناختی نقش‌گرا در پرتو شروح روايي و ادبی 1 24 10.61838/iki.156 FA شيوا صادقی استادیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه پیام نور، تهران، ایران محمد غلامی استاديار پژوهشكده مطالعات اسلامي در علوم انساني، دانشگاه فردوسي مشهد، ایران هادي مهريزي دانشجوي كارشناسي ارشد، گروه الهيات دانشگاه پيام نور، مشهد، ایران Journal Article 2025 04 27 <p>The present study aims to examine the effectiveness of text linguistics in uncovering the multiple semantic layers of religious texts. In this context, the <em>Sermon of al-Shiqshiqiyya</em> is analyzed based on the textual metafunction within Halliday’s systemic functional linguistics framework. The research employs a descriptive-analytical method, analyzing the sermon in terms of thematic structure as well as various cohesive devices—grammatical, lexical, and conjunctive—that contribute to its overall coherence. The linguistic findings are systematically compared and complemented with the interpretations of prominent Hadith commentators, such as Mulla Muhammad Baqir al-Majlisi in Bihar al-Anwar and Hashemi Khuei in Minhaj al-Bara‘a, along with related rhetorical and conceptual studies. In relevant parts of the analysis, references are also made to managerial insights derived from the textual structure. The findings reveal a high degree of structural and semantic cohesion in the sermon, where the full range of the textual metafunction is skillfully employed to produce a coherent, dynamic discourse that accurately conveys Amīr al-Muʾminīn (peace be upon him) perspective and emphasizes key concepts. In most cases, the linguistic patterns align closely with classical commentarial interpretations. The study demonstrates that integrating systemic-functional linguistic analysis with reliable narrative and literary commentaries offers a powerful tool for revealing the rich semantic and rhetorical layers of religious texts. This interdisciplinary approach not only deepens literary and fiqh al-ḥadīth understanding but also enables the extraction of secondary meanings and cross-disciplinary insights—such as those relevant to the field of Islamic management.</p> <p>پژوهش حاضر با هدف بررسی کارایی زبان‌شناسی متن در فهم لایه‌های معنایی گوناگون متون دینی، به تحلیل خطبه شقشقیه بر اساس فرانقش متنی نظریه نقش‌گرای هلیدی می‌پردازد. روش تحقیق، توصیفی-تحلیلی است و با بررسی خطبه، نقش و انواع ساختارهای آغازگری-پایانی و کارکرد انواع عوامل انسجام (دستوری، واژگانی و پیوندی) در ایجاد پیوستگی متنی به تفصیل تحلیل شده است. یافته‌های تحلیل زبان‌شناختی، به طور نظام‌مند با توضیحات و تفاسیر شارحان برجسته، ملا محمدباقر مجلسی در بحار الأنوار و شارح خویی در منهاج البراعه و همچنین نتایج مطالعات بلاغی و مفهومی دیگر، تطبیق و تکمیل گردیده و به تناسب بحث، به آموزه‌های مدیریتی مرتبط با نتایج تحلیل نیز اشاره شده است. نتایج این مطالعه، بیانگر انسجام ساختاری و معنایی بسیار بالای خطبه شقشقیه است كه طي آن تمام ظرفیت‌های فرانقش متنی برای ایجاد متنی منسجم و پویا و انتقال دقیق نگرش و برجسته‌سازی مفاهیم کلیدی به‌كار گرفته شده است. یافته‌های زبان‌شناختی در اغلب موارد، همسو با فهم و تفسیر شارحان از ظرایف است. این پژوهش نشان می‌دهد که تلفیق تحلیل زبان‌شناختی نقش‌گرا با شروح معتبر روايي-بلاغی، ابزاری کارآمد برای کشف لایه‌های متعدد معنایی و بلاغی در متون ديني و كمك به فهم آن‌هاست؛ رويكردي كه در کنار تعمیق فهم ادبی و فقه الحدیثی، امكان دریافت معاني ثانويه و آموزه‌های میان‌رشته‌ای (از جمله در عرصه مدیریت اسلامي) را فراهم مي‌آورد.</p> https://journaliki.com/index.php/journaliki/article/download/156/155