Maher Publication معرفت و بصیرت اسلامی 3060-7639 3 پاییز 1404 1404 08 28 Jurisprudential Analysis of Moharebeh from Shiite and Sunni Perspectives and the Foundations of Its Proof تحلیل فقهی محاربه از منظر شیعه و سنی و مبانی اثبات 1 15 10.61838/iki.241 FA علی یزدانی گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران . حسین احمری گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران. مصطفی رجائی پور گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران . Journal Article 1403 12 11 <p>This article examines the jurisprudential analysis of <em>Moharebeh</em> (armed rebellion) from Shiite and Sunni perspectives and the foundations of its proof. <em>Moharebeh</em>, as an independent crime, has been revived in Iranian law following the Islamic Revolution. Due to the lack of a precise definition by past jurists, challenges have emerged in aligning its legal rules with contemporary instances. This study is conducted with the aim of resolving conceptual ambiguities and reinforcing the foundations of <em>Moharebeh</em> through jurisprudential evidence. The Qur’an references <em>Moharebeh</em> in several verses, notably verse 33 of Surah Al-Ma’idah, and various narrations from Shiite and Sunni Imams have addressed this matter. Shiite and Sunni jurists differ in their definitions of <em>Moharebeh</em> and the conditions for its realization. However, they agree on general elements such as the necessity of using a weapon and the intention to instill fear among the public. The evidentiary conditions for establishing <em>Moharebeh</em> include confession, the testimony of two just male witnesses, and the knowledge of the judge. Moreover, prerequisites such as legal majority (<em>bulugh</em>), mental competence (<em>‘aql</em>), absence of coercion, and lack of legal entitlement to carry out <em>hudud</em> are essential. Repentance prior to arrest can nullify the implementation of the <em>hadd</em> (fixed punishment), though private rights (<em>haqq al-nas</em>) remain enforceable. Cases such as scouts (<em>tali‘</em>), accomplices (<em>rad’</em>), defenders, children, the mentally ill, and those who act in jest fall outside the scope of <em>Moharebeh</em>. This research contributes to a more precise delineation of <em>Moharebeh</em> rulings and supports the maintenance of order and security in Islamic society.</p> <p>تحلیل فقهی محاربه از منظر شیعه و سنی و مبانی اثبات آن در این مقاله بررسی شده است. محاربه به عنوان جرمی مستقل در حقوق ایران پس از انقلاب اسلامی احیا شده و به دلیل عدم تعریف دقیق فقها در گذشته، چالش‌هایی در تطبیق قواعد آن با مصادیق جدید وجود دارد. این پژوهش با هدف رفع شبهات مفهومی و مستحکم‌کردن مبانی محاربه با ادله فقهی انجام شده است. در قرآن، آیات متعددی مانند آیه ۳۳ سوره مائده به محاربه اشاره دارد و روایات متعددی از ائمه شیعه و سنی نیز به این موضوع پرداخته‌اند. فقهای شیعه و سنی در تعریف محاربه و شرایط تحقق آن اختلاف نظر دارند، اما در کلیات مانند لزوم استفاده از سلاح و قصد ترساندن مردم اتفاق نظر دارند. شرایط اثبات محاربه شامل اقرار، شهادت دو مرد عادل و علم حاکم است. همچنین، شرایطی مانند بلوغ، عقل، عدم اکراه و عدم داشتن حق در اجرای حد محاربه ضروری است. توبه قبل از دستگیری می‌تواند حد را ساقط کند، اما حق الناس باقی می‌ماند. مواردی مانند طلیع، ردء، مدافع، کودکان، مجانین و شوخی‌کنندگان از شمول حکم محاربه خارج هستند. این تحقیق به تبیین دقیق‌تر احکام محاربه و دفاع از نظم و امنیت جامعه اسلامی کمک می‌کند.</p> https://journaliki.com/index.php/journaliki/article/download/241/150