Maher Publication معرفت و بصیرت اسلامی 3060-7639 4 بهار 1405 1404 08 02 Analysis of the Foundations and Hadith-Jurisprudential Exegetical Methods of Mirza Mohammad ibn Mohammad Reza Qomi Mashhadi in Kanz al-Daqa'iq wa Bahr al-Ghara'ib تحلیل مبانی و روش‌های تفسیری فقه الحدیثی میرزا محمدبن محمدرضا قمی مشهدی در تفسیر کنزالدقائق و بحر الغرائب 1 19 10.61838/iki.288 FA سیدمحسن حسن¬نیامقدم‏ گروه علوم قرآن و حدیث، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. احمدرضا غایی گروه علوم قرآن و حدیث، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. مهدی مهدی عباسی گروه علوم قرآن و حدیث، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. Journal Article 1404/03/17 <p>Kanz al-Daqa'iq wa Bahr al-Ghara'ib, authored by Mirza Mohammad ibn Mohammad Reza Qomi Mashhadi, is one of the most prominent Shiite exegeses of the 18th century (Gregorian calendar). Composed with a hadith-jurisprudential (fiqh al-hadith) approach, it incorporates theological, linguistic, and rhetorical foundations, as well as both transmitted (naqli) and rational (‘aqli) methods. This article analyzes the interpretive foundations and methods of Qomi Mashhadi and examines the status of his exegesis among Shiite exegetical works, with its central question being: What is the interpretive methodology of Mirza Qomi Mashhadi in Kanz al-Daqa'iq wa Bahr al-Ghara'ib? The purpose of this study is to explain the influence of Shiite beliefs and hadith-jurisprudential principles on the interpretation of verses, along with analyzing the commentator’s practical methods in referencing sources and deriving legal rulings. The research method is descriptive-analytical, based on content analysis of the work and its comparison with other Shiite exegeses. The findings indicate that Qomi Mashhadi, by employing profound hadith-jurisprudential foundations, has presented a comprehensive and systematic exegesis that draws on authentic Islamic sources such as the Qur'an, narrations from the Ahl al-Bayt (peace be upon them), and rational analyses. His interpretive methods—including transmitted, rational, and comparative approaches—attest to his deep attention to semantic coherence and textual harmony within the Qur'anic verses. This study emphasizes the importance of Kanz al-Daqa'iq wa Bahr al-Ghara'ib in strengthening studies of the Qur'anic and Hadith Sciences and recommends that this work be employed as a fundamental reference in contemporary hadith-jurisprudential analyses.</p> <p>تفسیر کنزالدقائق و بحرالغرائب اثر میرزا محمدبن محمدرضا قمی مشهدی یکی از برجسته‌ترین تفاسیر شیعی قرن دوازدهم هجری است که با رویکردی فقه الحدیثی و با بهره‌گیری از مبانی کلامی، زبانی و بلاغی، و روش‌های نقلی و عقلی تدوین شده است. این مقاله به تحلیل مبانی و روش‌های تفسیری قمی مشهدی می‌پردازد و جایگاه تفسیر وی را در میان آثار تفسیری شیعه است و پرسش اصلی آن چیستی روش شناسی تفسیری میرزای قمی مشهدی در تفسیر کنزالدقائق و بحر الغرائب است. هدف پژوهش، تبیین تأثیر اعتقادات شیعی و فقه الحدیثی بر تفسیر آیات، همراه با تحلیل روش‌های کاربردی مفسر در استناد به منابع و استنباط احکام است. روش پژوهش به‌صورت توصیفی-تحلیلی و بر اساس بررسی محتوای اثر و مقایسه آن با سایر تفاسیر شیعی است.یافته‌ها نشان می‌دهد که قمی مشهدی، با استفاده از مبانی عمیق فقه الحدیثی، تفسیری جامع و نظام‌مند ارائه داده که در آن از منابع اصیل اسلامی همچون قرآن، روایات اهل‌بیت (ع) و تحلیل‌های عقلانی بهره برده است. روش‌های تفسیری او، نظیر روش نقلی، عقلی و تطبیقی، مؤید توجه عمیق وی به انسجام معنایی و هماهنگی متنی آیات قرآنی است.این پژوهش بر اهمیت تفسیر کنزالدقائق در تقویت مطالعات علوم قرآن و حدیث تأکید دارد و پیشنهاد می‌کند که این اثر به‌عنوان مرجعی اساسی در تحلیل‌های فقه الحدیثی معاصر مورد استفاده قرار گیرد.</p> https://journaliki.com/index.php/journaliki/article/download/288/191