Maher Publication معرفت و بصیرت اسلامی 3060-7639 4 بهار 1405 1405 02 01 Examination and Theological-Historical Analysis of the Role of Mu'tazila in the Islamic Educational System بررسی و تحلیل تاریخی و کلامی نقش آفرینی معتزله در نظام تعلیم و تربیت اسلامی 1 10 10.61838/iki.292 FA سیاوش حسین بگلو گروه تاریخ و تمدن ملل اسلامی، واحد خوی، دانشگاه آزاد اسلامی، خوی، ایران. محبوب مهدویان گروه تاریخ و تمدن ملل اسلامی، واحد خوی، دانشگاه آزاد اسلامی، خوی، ایران. عزیز علیزاده سالطه گروه معارف اسلامی، واحد خوی، دانشگاه آزاد اسلامی، خوی، ایران. Journal Article 1404/02/16 <p>This study examines and provides a theological-historical analysis of the role of the Mu'tazila in shaping the Islamic educational system. The present research aims to elucidate the impact of Mu'tazilite thought on educational principles, teaching methods, the organization of scholarly institutions, and curricular content in Islamic societies. This study employs a descriptive-analytical method and textual analysis of historical and theological sources to explore various dimensions of education in light of Mu'tazilite ideas. The findings indicate that the Mu'tazila, by emphasizing rationality, logic, justice, and ethics, offered a coherent framework for education that included the design of educational systems, instructional methods, selection of curricular content, and the organization of scholarly institutions. Furthermore, the teachings of the Mu'tazila played a significant role in individual and social education, the enhancement of critical thinking, and moral upbringing. The historical analysis in this study shows that the influence of the Mu'tazila on the educational system was not limited to a specific time or place; rather, its intellectual roots have continued to flow throughout Islamic history and can serve as an inspiration for revising and improving contemporary educational systems. This research emphasizes that revisiting and drawing upon Mu'tazilite thought can offer an effective strategy for improving the quality of education in the Islamic world.</p> <p>این پژوهش به بررسی و تحلیل تاریخی و کلامی نقش معتزله در شکل‌دهی نظام تعلیم و تربیت اسلامی می‌پردازد. پژوهش حاضر با هدف روشن ساختن تأثیر اندیشه‌های معتزله بر اصول تربیتی، روش‌های آموزشی، سازمان‌دهی مراکز علمی و محتوای درسی در جوامع اسلامی انجام شده است. در این مطالعه از روش توصیفی ـ تحلیلی و تحلیل متون تاریخی و کلامی بهره گرفته شده است تا ابعاد مختلف آموزش و پرورش در پرتو افکار معتزله بررسی شود. یافته‌ها نشان می‌دهد که معتزله با تأکید بر عقلانیت، منطق، عدالت و اخلاق، چارچوبی منسجم برای آموزش و پرورش ارائه کرده‌اند که شامل طراحی نظام‌های آموزشی، روش‌های تدریس، گزینش محتوای درسی و سازمان‌دهی مراکز علمی بوده است. همچنین، آموزه‌های معتزله در تربیت فردی و اجتماعی، تقویت تفکر انتقادی و تربیت اخلاقی نقش مؤثری داشته است. تحلیل تاریخی این پژوهش نشان می‌دهد که تأثیر معتزله بر نظام تعلیم و تربیت، تنها محدود به زمان و مکان خاص نبوده، بلکه ریشه‌های فکری آن در طول تاریخ اسلامی جریان داشته و می‌تواند الهام‌بخش بازنگری و بهبود نظام‌های آموزشی معاصر باشد. این پژوهش تأکید می‌کند که بازخوانی و بهره‌گیری از اندیشه‌های معتزله می‌تواند راهکاری موثر برای ارتقای کیفیت آموزش و پرورش در جهان اسلام ارائه دهد.</p> https://journaliki.com/index.php/journaliki/article/download/292/209