Maher Publication معرفت و بصیرت اسلامی 3060-7639 4 بهار 1405 1405 02 01 Analysis of the Challenges of the Status of Human Intrinsic Dignity in the Foundations of Doctrinal Principles in Shiite Narrations تحلیل چالش‌های جایگاه کرامت ذاتی انسان در مبانی اصول اعتقادات در روایات شیعی 1 17 10.61838/iki.300 FA محمد خلج گروه علوم قرآن و حدیث، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران کاظم قاضی زاده استادیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران سیدمحمدعلی ایازی گروه علوم قرآن و حدیث، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران Journal Article 1404/03/28 <p>This study aims to elucidate the place of “intrinsic human dignity” within the theological and hadith-based foundations of Shi‘ism, offering an internally grounded response to contemporary challenges regarding human worth and rights. The research first defines “dignity,” distinguishing inherent dignity—an unalienable divine endowment—from acquired dignity, which arises from faith, piety, and moral action. It then examines the Qur’anic framework, especially verses such as “We have honored the children of Adam,” and explores how key Shi‘i doctrines—divine unity, justice, prophethood, and imamate—shape a dignity-centered anthropology grounded in reason, innate disposition, and humanity’s role as God’s vicegerent. Subsequently, the study analyzes essential narrations from authoritative Shi‘i sources such as al-Kafi, Tahdhib al-Ahkam, Man la Yahduruhu al-Faqih, and Bihar al-Anwar, which emphasize life sanctity, freedom, moral responsibility, and justice. It also engages with seemingly conflicting hadiths and demonstrates, through Shi‘i interpretive principles—such as testing narrations against the Qur’an, assessing chains of transmission, and contextual analysis—how to reconcile tensions and sustain a dignity-oriented reading. Findings reveal that Shi‘i thought, when approached with rigorous textual and rational methods, possesses a strong capacity to address modern human rights critiques, defend universal human worth, and contribute to just and inclusive social and legal frameworks while remaining faithful to its own scriptural tradition.</p> <p>این پژوهش با هدف تبیین جایگاه «کرامت ذاتی انسان» در نظام اعتقادی و روایی شیعه انجام شد و تلاش نمود تا ضمن واکاوی مبانی نظری، مفهومی و کلامی، پاسخ‌های درون‌دینی به چالش‌های معاصر درباره شأن انسانی ارائه دهد. در بخش نخست، مفهوم «کرامت» و تمایز میان کرامت ذاتی و اکتسابی تبیین شد و نشان داده شد که کرامت ذاتی، موهبتی الهی و غیرقابل سلب است که با آفرینش انسان همراه است، در حالی که کرامت اکتسابی نتیجه ایمان، تقوا و عمل اخلاقی است. سپس جایگاه کرامت در قرآن و پیوند آن با اصول اعتقادی همچون توحید، عدل، نبوت و امامت مورد بررسی قرار گرفت و روشن شد که عقل، فطرت و خلافت الهی از ارکان اصلی این مفهوم در اندیشه شیعی هستند. در گام بعد، روایات کلیدی از منابع اصیل همچون «الکافی»، «تهذیب الأحکام»، «من لایحضره الفقیه» و «بحارالأنوار» گردآوری و تحلیل شد. این روایات بر حق حیات، آزادی، عدالت، اختیار و حرمت جان انسان تأکید دارند و نشان می‌دهند که نگاه امامان(ع) به کرامت، گسترده و شامل تمام ابعاد وجودی انسان است. در عین حال، به ظاهر برخی روایات معارض پرداخته و با روش‌های اجتهادی مانند عرضه بر قرآن، بررسی سند و دلالت و تحلیل تاریخی ـ اجتماعی تبیین شد که چگونه می‌توان تعارضات ظاهری را رفع و تصویری هماهنگ با اصل کرامت ارائه کرد. نتایج نشان می‌دهد که اندیشه شیعی با اتکا بر قرآن، عقل و اجتهاد پویا ظرفیت بالایی برای پاسخ به نقدهای معاصر در حوزه حقوق بشر و آزادی‌های فردی دارد و می‌تواند الگویی کارآمد برای بازسازی گفتمان دینی و تقویت عدالت اجتماعی فراهم آورد.</p> https://journaliki.com/index.php/journaliki/article/download/300/186