Maher Publication معرفت و بصیرت اسلامی 3060-7639 4 پاییز 1405 1405 06 01 Examining the Views and Opinions of Qur’anic Exegetes on Innate Dispositions and Their Indicators بررسی آرا و دیدگاه مفسران قرآن پیرامون فطریات و شاخص‌های آن 1 17 10.61838/iki.309 FA زهرا طهماسبی گروه علوم قرآن وحدیث، واحد یادگار امام خمینی(ره) شهرری، دانشگاه آزاداسلامی، تهران، ایران طاهره سلیمی گروه فقه ومبانی حقوق اسلامی، واحد یادگار امام خمینی(ره) شهرری، دانشگاه آزاداسلامی، تهران، ایران. مهدی تقدیسی گروه علوم قرآن وحدیث، واحد یادگار امام خمینی(ره) شهرری، دانشگاه آزاداسلامی، تهران، ایران. Journal Article 2025 06 21 <p>The present study examines the views and opinions of Qur’anic exegetes regarding innate dispositions (<em>fiṭriyyāt</em>) and their indicators, using a descriptive–analytical method and library sources. Qur’anic verses affirm the existence of innate disposition (<em>fiṭra</em>) and innate matters within humans, characterized by universality though potentially concealed by environmental and external influences. Innate inclinations presuppose knowledge; thus, errors in knowledge can lead to misguided inclinations, while the inclinations themselves are inherently sound. Fundamental truths such as monotheism (<em>tawḥīd</em>), resurrection (<em>maʿād</em>), and similar theological doctrines are considered innate and are brought to awareness by divine prophets through reminders. The Qur’an offers a comprehensive and precise depiction of innate disposition, guiding humans toward effective self-development and access to divine knowledge. In this regard, Qur’anic verses can be grouped into four categories: verses explicitly referring to <em>fiṭra</em>; verses showing prophets as “reminders” (<em>mudhakkirūn</em>) of innate God-consciousness; verses implying that humanity inherently acknowledged God’s existence; and verses addressing the “Primordial Covenant” (<em>ʿĀlam al-Dharr</em>) or the “Covenant of Alastu” (<em>ʿIlm al-Alast</em>).</p> <p>هدف از پژوهش حاضر بررسی آرا و دیدگاه مفسران قرآن پیرامون فطریات و شاخص‌های آن می‌باشد. روش تحقیق توصیفی تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه‌ای می‌باشد. آیات قرآنی بر فطرت و امور فطری در انسان دلالت دارد. ویژگی امور فطری آن است که در همگان وجود دارند گرچه ممکن است تحت تأثیر محیط و عوامل دیگر پنهان شده باشند. گرایش­های فطری مسبوق به دانش بوده و جریان خطا در دانش می­تواند سبب گرایش نادرست گردد وگرنه در گرایش فطری خطایی نیست. معارف حقه از قبیل توحید، معاد و مانند آن‌ها اموری فطری­اند که پیامبران عظام الهی با تذکر آن‌ها را نمایان می­سازند. در مجموع چنین به نظر می­رسد که قرآن در یک نگاه جامع و دقیق اصل فطرت و امور فطری را به تصویر کشیده و این امر ما را به روشی مؤثر و کارآمد در توسعه نفس و نیل به معارف الهی رهنمون می­سازد. چهار دسته از آیات ما به به فطرت خداشناسی و خداجویی انسان رهنمون می‌نماید: دسته اول آیاتی که تصریح به فطرت دارد. دسته دوم آیاتی که دلالت می‌کند که پیامبران «مذکر» بوده و خداشناسی را یادآوری می‌کرده اند، گروه سوم آیاتی که از آن‌ها استفاده می‌شود که مردم وجود خداوند را قبول داشته اند. دسته چهارم آیاتی که «عالم ذر» یا «علم الست» را مطرح می‌کند.</p> https://journaliki.com/index.php/journaliki/article/download/309/304