Maher Publication معرفت و بصیرت اسلامی 3060-7639 4 تابستان 1405 1405 04 01 Application of Roland Barthes’ Semiotics in the Meaning of Taqwa (A Case Study of Qur’an, Surah al-Hajj, Verse 37) کاربست نشانه‌شناسی رولان بارت در معنای تقوی (مطالعه موردی آیه 37 سوره حج) FA فریبرز احمدی نژاد استادیار، گروه معارف اسلامی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. Journal Article 1404/03/17 The topic of Hajj, as one of the most influential obligations in elevating individual and collective spirituality, has always attracted the attention of Muslims. The ritual of sacrifice (qurbānī), as one of the manifestations of worship in the pilgrimage, is a significant and constructive factor in nurturing the soul and fostering self-restraint against sins. God Almighty explicitly addresses this matter in Qur’an 22:37 (Surah al-Hajj), stating that neither the blood nor the flesh of the sacrificial animals reaches Him; rather, it is your taqwa (piety, God-consciousness) that reaches God (Qur’an, 22:37). Considering that the verses of the Qur’an, alongside their guiding function, can also be evaluated through linguistic and semiotic perspectives, this study reexamines Qur’an 22:37 — regarding taqwa in the context of Hajj — using Roland Barthes’ semiotic theory. The aim of this research is to determine the precise meaning of the word taqwa in this verse and to analyze its signification at two levels: denotative and connotative/mythical. By moving beyond the text through the linguistic context, syntagmatic sequence, and situational background of the verse, the study explores the pragmatic implications of the sign. The findings reveal that there is a logical relationship between the signifier (dāl) “taqwa” and its signified (madlūl), “al-wiqāyah” (self-protection), which leads to the implied meaning — God-consciousness — as the first (denotative) level of signification. At the second, mythical level of signification, the pre-Islamic Jāhiliyyah ideology of smearing the blood of sacrifices on the Ka‘bah sharply contrasts with the Islamic practice; the purpose of sacrifice in Islam is to increase the sacrificer’s taqwa and faith rather than material gain. Thus, the obligatory act of sacrifice in Hajj is inherently contingent upon taqwa; this interdependence demonstrates that the acceptability of a sacrifice depends on it being performed by a person characterized by taqwa. موضوع حج به عنوان یکی از احکام اثربخش در ارتقاء معنویّت افراد و جامعه، مورد توجه مسلمانان است. قربانی کردن به عنوان یکی از مصادیق عبادت در فریضه حج، عامل مؤثّر و سازنده در پرورش روح و خود‌نگه‌داری در برابر گناهان است که خداوند متعال به صراحت در آیه 37 سوره حج به این موضوع پرداخته است که خون و گوشت قربانی‌ها به او نمی‌رسد؛ بلکه تقوای شماست که به خداوند می‌رسد. از آنجا که آیات قرآن کریم، در کنار عنصر هدایت‌بخشی، قابلیّت ارزیابی از نگاه آراء زبان‌شناسی را دارد، در این پژوهش، آیه 37 سوره حج، با موضوع تقوامداری در حج، براساس نظریه «نشانه‌شناسی رولان بارت» بازخوانی می‌شود. هدف این مطالعه تعیین معنای واقعی کلمه تقوی در آیه مزبور است و معنای تقوی در آیه را در دو سطح دلالتی و مفهومی و اسطوره‌ای مورد بررسی قرار می‌دهد و با فرارفتن از متن براساس بافت زبانی و سیاق و بافت موقعیّتی آیه، به تحلیل دلالت‌های سطح کاربردشناسی آیه می‌پردازد. نتیجه پژوهش نشان می‌دهد که میان دال‌ تقوی و مدلولش الوقایه برای نیل به معنای ضمنی، یعنی آگاهی از خدا ارتباط منطقی وجود دارد که معنای دلالتی تقوی در سطح اول است. در سطح دوم یعنی معنای اسطوره‌ای، ایدئولوژی جاهلیّت در مالیدن خون قربانی به کعبه کاملاً با عمل مسلمانان تعارض دارد، هدف قربانی نصیب بهره به قربانى كننده است كه با عمل قربانی به تقوى و ایمانش افزوده می‌شود. در این آیه عمل واجب (قربانی) بر تقوا مترتّب شده است؛ با توجه به این تلازم است که لزوم تقوا در این عمل معنا پیدا می‌کند. براین اساس در حج قربانی‌ای مورد قبول واقع می‌شود که از فرد متّقی سرزده باشد.

https://journaliki.com/index.php/journaliki/article/download/313/207