Maher Publication معرفت و بصیرت اسلامی 3060-7639 4 پاییز 1405 1405 07 01 The Place of Imagination in Suhrawardi’s Epistemological System جایگاه خیال در نظام معرفت شناسی سهروردی 1 13 FA سیده فاطمه سرورپور رودسری دانشجوی دکتری گروه فلسفه هنر، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران امیر مازیار استادیار گروه فلسفه هنر، دانشکده علوم نظری، دانشگاه هنر، تهران، ایران شمس الملوک مصطفوی دانشيار، گروه فلسفه، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی ، تهران، ایران Journal Article 1404/04/11 <p>In Shihab al-Din Suhrawardi’s Illuminationist philosophy (Ḥikmat al-Ishrāq), knowledge and being are founded upon light, and the faculty of imagination plays a fundamental role in connecting sensory perception, intellect, and illuminative intuition. By positing the existence of the <em>ʿālam al-mithāl</em> (the imaginal world) or the detached world of imagination, Suhrawardi introduces an ontological level that mediates between the sensible and the intelligible realms, wherein imaginal forms serve as intermediaries that transmit meaning from the luminous world to the human mind. The imaginative faculty within human beings—identified as the connected imagination—functions as the instrument for perceiving and reflecting these imaginal forms. From this standpoint, cognition is not merely the result of sensory or rational perception but rather a luminous process in which imagination acts as an epistemic mediator. Adopting an analytical–philosophical approach, this article examines the epistemological status of the faculty and world of imagination within Suhrawardi’s Illuminationist framework. First, the ontological and luminous foundations of the imaginal world are elucidated; then, the hierarchical stages of knowledge—from sensation to illumination and presence—and the mediating role of imagination in linking these stages are analyzed. In the final section, the expressibility or inexpressibility of imaginal knowledge and its relation to luminous truth are explored from the perspectives of Suhrawardi and his interpreters, Henry Corbin and Yazdanpanah. The findings indicate that in Illuminationist philosophy, imagination is not a fictive or illusory faculty but rather an ontological and epistemological level that enables the manifestation of luminous truth through symbolic and intuitive forms. Thus, imaginal knowledge in this system constitutes a luminous and presential mode of knowing attainable only through illumination and the purification of the soul.</p> <p>در نظام حکمت اشراقِ شهاب‌الدین سهروردی، معرفت و هستی بر بنیاد نور استوار است و قوه‌ی خیال در این میان، نقشی بنیادین در پیوند میان حس، عقل و شهود اشراقی دارد. سهروردی با طرح عالم مثال یا عالم خیال منفصل، مرتبه‌ای از هستی را معرفی می‌کند که میان محسوس و معقول قرار دارد و صور مثالی در آن، واسطه‌ی انتقال معنا از عالم نورانی به ذهن انسانی هستند. قوه‌ی خیال در انسان، که همان خیال متصل است، ابزار درک و بازتاب این صور می‌گردد. از این منظر، شناخت نه صرفاً حاصل ادراک حسی یا عقلانی، بلکه فرآیندی نوری است که در آن، تخیل نقش میانجی معرفت را ایفا می‌کند. در این مقاله با رویکرد تحلیلی–فلسفی، جایگاه معرفت‌شناختی قوه و عالم خیال در نظام اشراقی سهروردی بررسی شده است. ابتدا مبانی وجودی و نوری عالم خیال تبیین گردید؛ سپس مراتب علم از حس تا اشراق و حضور، و نقش خیال در پیوند این مراتب تحلیل شد. در بخش پایانی، مسئله‌ی بیان‌پذیری یا بیان‌ناپذیری معرفت خیالی و نسبت آن با حقیقت نوری از منظر سهروردی و مفسران او هانری کربن و یزدان‌پناه مورد بررسی قرار گرفت. نتیجه نشان می‌دهد که در حکمت اشراق، خیال نه تخیلی وهمی بلکه مرتبه‌ای وجودی و معرفتی است که امکان تجلی حقیقت نوری را در صور تمثیلی و شهودی فراهم می‌سازد؛ بدین معنا، معرفت خیالی در این نظام، معرفتی نوری و حضوری است که تنها از رهگذر اشراق و تحضیر نفس حاصل می‌شود.</p> https://journaliki.com/index.php/journaliki/article/download/334/216