Maher Publication معرفت و بصیرت اسلامی 3060-7639 4 پاییز 1405 1405 06 01 Analysis of the Doctrine of Expectation of Deliverance in the Traditions of Both Islamic Sects during the Second Century AH تحلیل آموزه‌ی انتظار فرج در روایات فریقین در قرن دوم هجری 1 18 10.61838/iki.339 FA محبوبه عابدی گروه علوم قرآن و حدیث، واحد فسا، دانشگاه آزاد اسلامی، فسا، ایران. علی‌رضا مختاری گروه علوم قرآن و حدیث، واحد فسا، دانشگاه آزاد اسلامی، فسا، ایران. عباس احمدی سعدی گروه علوم قرآن و حدیث، واحد فسا، دانشگاه آزاد اسلامی، فسا، ایران. Journal Article 2025 05 26 <p>The expectation of deliverance (<em>intizār al-faraj</em>) through the reappearance of Imam al-Mahdi (may God hasten his advent) is one of the core beliefs of Muslims. The aim of this study is to explain and analyze the concept of <em>intizār al-faraj</em> from the perspective of the Shiʿa Imams and Sunni canonical sources during the second century AH (8th century CE). The research method employed in this study is descriptive–analytical. The author divides the traditions of the four Shiʿa Imams—Imam al-Baqir, Imam al-Sadiq, Imam al-Kazim, and Imam al-Rida (peace be upon them)—concerning the expectation of deliverance by Imam al-Mahdi (peace be upon him) into three dimensions: doctrinal, spiritual, and practical-conductual, and then provides a detailed analysis of each. In this article, the prophetic traditions and the reports of the Companions from Sunni hadith compilations of the second century AH regarding <em>intizār al-faraj</em> are also examined. The doctrinal traditions of the Imams indicate the necessity of knowing the Imam of the time, faith in his guardianship (<em>wilāyah</em>), and belief in the inevitability of his occultation and reappearance. The spiritual traditions of the Shiʿa Imams emphasize piety, virtuous character, patience, hopefulness, anticipation, trust in God, sincere worship, and readiness in terms of the military and moral preparedness appropriate to each era for the devotees of the Imam. The practical and conductual traditions of the infallible Imams address steadfastness against enemies, strengthening the connection with the Imam of the time, loyalty and disavowal (<em>tawallā</em> and <em>tabarrā</em>), obedience to the Imams, guarding divine secrets, practicing <em>taqiyyah</em> (precautionary dissimulation) during the period of occultation, refraining from <em>taqiyyah</em> in the time of reappearance, and preparing both individual and social grounds for the emergence of Imam al-Mahdi. The Sunni traditions about al-Mahdi affirm the certainty of his reappearance, the virtue of expecting deliverance, and the readiness of Muslims for the Mahdist uprising. The traditions transmitted by both sects (<em>al-farīqayn</em>) during the second century AH not only played a crucial role in nurturing the Mahdist spirituality and moral formation of the faithful but also recommended to Muslims faith in the expectation of deliverance and preparedness for the reappearance of Imam al-Mahdi (may God hasten his advent).</p> <p>انتظار فرج حضرت مهدی عجّل‌الله‌تعالی فرجه از باورهای مسلمانان است. مقصود از این پژوهش، توضیح و تحلیل مفهوم انتظار فرج از منظر امامان شیعه و کتب اهل سنت در قرن دوم هجری است. روش تحقیق این جستار، توصیفی ـ تحلیلی است. نگارنده، روایات چهار امام شیعه (امام باقر، امام صادق، امام کاظم و امام رضا) علیهم‌السلام را در زمینه‌ی انتظار فرج مهدی علیه‌السلام به سه عنصر عقیدتی، نفسانی، عملی و سلوکی تقسیم نموده؛ سپس به تحلیل آن‌ها می‌پردازد. در این مقاله احادیث نقل شده از پیامبر و صحابه از کتب روایی اهل سنت مربوط به قرن دوم، درباره‌ی انتظار فرج بررسی می‌گردد. روایات عنصر عقیدتی ائمه: از شناخت امام زمان، اعتقاد به ولایت، حتمی بودن غیبت و ظهور ایشان برای منتظران حکایت دارد. روایات عنصر نفسانی امامان شیعه: از پرهیزکاری و اخلاق نیکو، صبر و امیدواری، چشم به راه بودن، توکل بر خدا، عبادت خالصانه و مهیانمودن تسهیلات نظامی هر دوره، برای دلدادگان حضرت خبر می‌دهد. روایات عنصر عملی و سلوکی معصومان: پایداری در مقابل دشمنان، استحکام پیوند با امام زمان، تولی و تبری، اطاعت‌پذیری از ائمه، حفظ اسرار، تقیه درعصر غیبت، عدم تقیه در عصر ظهور و فراهم آوردن زمینه‌های فردی و اجتماعی ظهور حضرت مهدی را برای شیعیان گزارش می‌کند. روایات مهدوی اهل سنت حاکی از اعتقاد به حتمی بودن ظهور، انتظار فرج و آمادگی مسلمانان برای قیام مهدی است. روایات فریقین در قرن دوم هجری علاوه بر نقش به سزایی که در رشد تربیت مهدوی منتظران دارد؛ به مسلمانان، ایمان به انتظار فرج و آمادگی برای ظهور مهدی عجّل‌الله‌تعالی‌فرجه را توصیه می‌نماید.</p> https://journaliki.com/index.php/journaliki/article/download/339/305