Maher Publication معرفت و بصیرت اسلامی 3060-7639 4 تابستان 1405 1405 04 01 Analysis of the Foundations of Moral Education for Elementary School Students from the Perspective of Pragmatism and Islam in Order to Present Educational Implications واکاوی مبانی تربیت اخلاقی دانش آموزان دوره ابتدایی از منظر پراگماتیسم و اسلام به منظور ارائه استلزامات تربیتی 1 23 FA سید حسن لواسانی فرد گروه علوم تربیتی، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران جهانبخش رحمانی گروه علوم تربیتی، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران مریم براتعلی گروه علوم تربیتی، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران Journal Article 1404/04/05 <p>The purpose of the present study was to analyze the foundations of moral education for elementary school students from the perspectives of pragmatism and Islam in order to derive educational implications. The research corpus consisted of a set of key educational and philosophical texts in the two domains of pragmatism and Islam, from which 20 sources (10 from each domain) were selected through purposive sampling. Data were collected using the documentary analysis method and were analyzed through qualitative content analysis with a descriptive–comparative approach based on Brady’s model, consisting of description, interpretation, juxtaposition, and comparison. The findings provided four key answers to the research questions. First, the foundations of moral education from the viewpoint of pragmatism included five themes: “the experiential nature of morality, the cultivation of moral habits in everyday life, continuous reflection and revision of moral beliefs, moral consensus, individualistic utilitarianism in morality, and moral relativism.” Second, the foundations of moral education from the perspective of Islam included five themes: “purification of the self, modeling and divine guidance, education based on righteous action, justice and compassion in social relations, and moral absolutism.” Third, the similarities between the perspectives of pragmatism and Islam included the importance and necessity of action and experience in moral education, the requirement of moral reconsideration, and an emphasis on social morality. Their differences included the relativistic view of pragmatism versus the absolutist view of Islam (derived from a divine source) regarding the nature of morality; the source of morality in pragmatism being based on experience and application, whereas in Islam it is based on revelation, divine nature (fiṭrah), and the tradition of the Prophet and the Ahl al-Bayt; and the method of moral education in pragmatism relying on practical participation, consensus, and dialogue, whereas in Islam it relies on purification of the self, modeling, and guided instruction. Fourth, based on these findings, several implications for the moral education of elementary school students were proposed, including active and experiential learning, integrating religious teachings with daily activities, designing moral situations for practicing decision-making, structured dialogue and reflection, modeling and teacher-led moral instruction, establishing moral routines and habits, family and community involvement, process-oriented and multidimensional assessment, strengthening the spiritual dimension and age-appropriate development of innate disposition, and developing teacher guide packages and practical instructional materials.</p> <p>هدف از پژوهش حاضر واکاوی مبانی تربیت اخلاقی دانش آموزان دوره ابتدایی از منظر پراگماتیسم و اسلام به منظور ارائه استلزامات تربیتی بود. حوزه پژوهش شامل مجموعه‌ای از متون کلیدی تربیتی و فلسفی در دو حوزه پراگماتیسم و اسلام بود که از بین آن‌ها 20 منبع (هر حوزه 10 منبع) به روش نمونه گیری هدفمند انتخاب شد. داده‌ها با روش تحلیل اسنادی، گردآوری شدند و با استفاده از تحلیل محتوای کیفی با رویکرد توصیفی-مقایسه‌ای مبتنی بر الگوی بردی شامل توصیف، تفسیر، همجواری و مقایسه تجزیه و تحلیل شدند. یافته‌های حاصل، چهار پاسخ کلیدی به سؤالات پژوهش ارائه نمود: نخست، مبانی تربیت اخلاقی از دیدگاه پراگماتیسم شامل پنج مضمون «تجربی بودن اخلاق، عادت‌سازی اخلاقی در زندگی روزمره، تأمل و اصلاح مستمر باورهای اخلاقی، اجماع اخلاقی، نفع گرایی فردی در اخلاق و نسبی‌گرایی اخلاقی» بود دوم، مبانی تربیت اخلاقی از دیدگاه اسلام شامل پنج مضمون «تهذیب نفس، الگو پذیری و هدایت الهی، تربیت بر مبنای عمل صالح، عدالت و محبت در روابط اجتماعی و مطلق‌گرایی اخلاقی» بود<strong>.</strong> سوم، وجه تشابه دیدگاه‌های پراگماتیسم و اسلام شامل اهمیت و لزوم عمل و تجربه در تربیت اخلاقی، ضرورت بازاندیشی در اخلاق و تأکید بر اخلاق اجتماعی بود و وجه تفاوت آن‌ها شامل نگاه نسبی گرایانه پراگماتیسم اما نگاه مطلق گرایانه اسلام (برگرفته از منبع الهی) به ماهیت اخلاق، منبع اخلاق در پراگماتیسم بر اساس تجربه و کاربرد ولی در اسلام بر اساس وحی، فطرت الهی و سنت پیامبر و اهل بیت، و روش تربیت اخلاقی در پراگماتیسم با مشارکت عملی، اجماع و گفت‌وگو اما در اسلام با تهذیب نفس، الگوپذیری و آموزش هدایت‌شده بود. چهارم، بر اساس این یافته‌ها، برای تربیت اخلاقی دانش‌آموزان دوره ابتدایی استلزاماتی شامل یادگیری فعال و تجربه‌محور، تلفیق آموزه‌های دینی با فعالیت‌های روزمره، طراحی موقعیت‌های اخلاقی برای تمرین تصمیم‌گیری، گفت‌وگو و تأمل ساختاریافته، الگوپذیری و آموزش از طریق رفتار معلم، عادت‌سازی و روتین‌های اخلاقی، مشارکت خانواده و جامعه، ارزشیابی فرایندی و چندبعدی، تقویت بُعد معنوی و رشد فطری متناسب با سن، بسته‌های راهنمای معلم و مواد آموزشی کاربردی، پیشنهاد شد.</p> https://journaliki.com/index.php/journaliki/article/download/380/268