Maher Publication معرفت و بصیرت اسلامی 3060-7639 4 پاییز 1405 1405 07 01 Pathology of the Mind from the Perspective of Transcendent Theosophy آسیب شناسی ذهن از دیدگاه حکمت متعالیه 1 9 FA بهناز کوشکی دانشجوی دکتری، گروه فلسفه و کلام اسلامی، واحد سبزوار، دانشگاه آزاد اسلامی، سبزوار، ایران حسین بهروان گروه فلسفه و کلام اسلامی، واحد سبزوار، دانشگاه آزاد اسلامی، سبزوار، ایران محمود غفوری‌نژاد گروه الهیات و معارف اسلامی، واحد سبزوار، دانشگاه آزاد اسلامی، سبزوار، ایران Journal Article 1404/06/05 <p>The “mind” (dhihn) is defined as intellect or the locus of intellection and cognition. What enters the domain of the mind may either be truth, reality, and a representation of external existence, or, as a result of certain cognitive deficiencies, may become subject to error, deviation from truth, and illusion. This study was conducted using a descriptive–analytical method and was compiled through library-based and digital sources. It first explicates the nature of the mind and its relationship with the soul (nafs), and then examines the factors that cause damage to the mind, the manner in which the mind is harmed, and consequently the manner in which knowledge and cognition are impaired. The study maintains that, from the standpoint of Transcendent Theosophy, the mind—being the soul’s capacity for cognition—is susceptible to intensity and weakness; if the mind is strong, the soul also becomes strong, because a direct and reciprocal relationship exists between the mind and the soul, and the mind is counted among the faculties of the soul. Accordingly, if the mind becomes afflicted with cognitive error, the soul is likewise afflicted, which is expressed as illusion or ignorance. Moreover, by analyzing the manner in which knowledge is realized in the mind, the study explains that due to the unity of the knower, knowledge, and the known, any error or damage affecting any one of these will result in cognitive error and false knowledge. Furthermore, the brain serves as the material ground for cognition; if it is damaged, the mind, thought, and the soul will all suffer deficiency, impairment, and illusion. Thought, which is the movement of the mind from the known toward the discovery of the unknown and is among the acts of the mind, is likewise affected whenever damage occurs to the mind or the soul; consequently, the knowledge produced through such a process will be unreal, illusory, and a deviation from truth.</p> <p>«ذهن» به معنای عقل یا محل تعقل و ادراک می‌باشد و آنچه به ساحت ذهن وارد می‌شود هم می‌تواند حقیقت و واقعیت و ترسیم خارج باشد و هم می‌تواند در اثر پاره‌ای نقص‌های شناختی دچار خطا و انحراف از حقیقت و توهم شود. این مقاله به روش توصیفی تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه‌ای و دیجیتالی گردآوری شده و ابتدا به تبیین ماهیت ذهن و ارتباط آن با نفس پرداخته و در ادامه به بررسی عوامل آسیب به ذهن و چگونگی آسیب به ذهن و به تبع آن آسیب به علم و ادراک پرداخته و بیان می‌دارد: ذهن که از دیدگاه حکمت متعالیه استعداد نفس برای ادراک است قابل شدت و ضعف است و ذهنی اگر قوی باشد نفس نیز قوی می‌گردد زیرا بین ذهن و نفس رابطه مستقیم و دوسویه برقرار است و ذهن از قوای نفس به شمار آمده و اگر ذهن دچار خطای شناختی گردد نفس نیز متقابلا دچار خطا می‌شود که از آن به توهم و یا جهل تعبیر می‌شود. همچنین با بررسی نحوه حصول علم در ذهن بیان می‌دارد که بخاطر اتحاد علم عالم و معلوم خطا و آسیب هر کدام از آنها منجر به خطای شناختی و علم کاذب خواهد شد. همچنین مغز زمینه ساز ادراک است و اگر آسیب ببیند هم ذهن و هم فکر و هم نفس دچار نفص، آسیب و توهم خواهند شد. فکر نیز عبارت است از حرکت ذهن از معلومات به سوی کشف مجهول و از افعال ذهن است و اگر آسیب به ذهن یا نفس وارد گردد به تبع آن فکر نیز دچار آسیب می‌گردد و علمی که از این طریق حاصل آید غیر واقعی و توهم و انحراف از حقیقت خواهد بود.</p> https://journaliki.com/index.php/journaliki/article/download/405/236