Maher Publication معرفت و بصیرت اسلامی 3060-7639 3 زمستان 1404 1404 12 20 The Qur’anic Conception of the Subjugation of Nature: From Reality to Perception (An Examination of the Mystical Reading of Subjugation and a Critique of Contemporary Interpretations) انگاره قرآنی تسخیر طبیعت: از حقیقت تا پندار (واکاوی خوانش عرفانی از تسخیر و نقد برداشت‌های معاصر) 1 13 FA محسن نورائی عضو هیات علمی دانشگاه مازندران، مازندران، ایران Journal Article 1404/07/01 <p>The Holy Qur’an presents diverse forms of knowledge, including themes related to nature. In the Qur’anic verses, nature is described as an “āyah” (sign), representing the knowledge, power, and unity of God, and is also subjugated to human beings. A correct understanding of the conception of the subjugation of nature—which originates fundamentally from the Qur’an—is important for at least two reasons. First, it is essential for properly comprehending the Qur’anic worldview and the epistemological system derived from it; and second, it is necessary for addressing and responding to the doubts and critiques raised in this domain. The present study, conducted using a descriptive–analytical method, seeks to revisit the conception of subjugation through a mystical interpretation and, based on the knowledge derived from this perspective, to critically examine the doubts raised in this regard. The findings indicate that attributing the roots of the environmental crisis to monotheistic religions and Qur’anic teachings is incorrect. This unfounded and illusory attribution stems from a misunderstanding of the concept of subjugation. According to the mystical interpretation, subjugation does not imply exploitative and irresponsible ownership, but rather refers to a form of interaction with nature that occurs in harmony with the divine will and under divine permission. This is because nature itself is a manifestation of the divine names and attributes. The study demonstrates that the path toward overcoming the environmental crisis lies not in rejecting religious texts, but in returning to an authentic understanding of religion through a mystical perspective and restoring the existential relationship between human beings and nature.</p> <p>قرآن کریم بیانگر معارف متنوع از جمله موضوعات معطوف به طبیعت است. در آیات قرآن، طبیعت، «آیه» و نمایانگر دانایی، قدرت و یکتایی خداوند و نیز مسخر آدمیان است. فهم درست انگاره تسخیر طبیعت -که قبل از همه خاستگاه قرآنی دارد- دست کم از دو جهت اهمیت دارد. نخست برای فهم درست جهان بینی قرآنی و منظومه معرفتی حاصل از آن و سپس برای مواجه و پاسخگویی به شبهات بیان شده در این عرصه. نوشتار پیش رو که با روش توصیفی تحلیلی فراهم آمده می‌کوشد تا انگاره تسخیر را با خوانش عرفانی مرور و با اتکا به معرفت حاصل از آن به بررسی انتقادی شبهات در این زمینه دست یازد. نتیجه پژوهش نشان می‌دهد، انتساب ریشه‌های بحران زیست محیطی به ادیان توحیدی و معارف قرآنی ناصحیح است. این نسبت ناروا و پندارگون، از فهم نادرست مفهوم تسخیر ریشه می‌گیرد. بر اساس خوانش عرفانی، تسخیر نه به معنای بهره‌کشی مالکانه و نامتعهدانه، بلکه نوعی از تصرف در طبیعت است که همنوا با اراده الهی و در پرتو اذن او به وقوع می‌پیوندد. چه این که طبیعت، مظهر تجلی اسماء الهی است. این پژوهش نشان می‌دهد راه برون‌رفت از بحران زیست‌محیطی، نه در طرد متون دینی، بلکه در بازگشت به خوانش اصیل از دین در پرتو نگرش عرفانی و بازیابی پیوند وجودی انسان با طبیعت است.</p> https://journaliki.com/index.php/journaliki/article/download/445/246