Maher Publication معرفت و بصیرت اسلامی 3060-7639 در دست انتشار 1406 04 01 An Inquiry into the Analysis of Ayatollah Sheikh Jaʿfar Sobhani’s Views and Thought on Hadith Studies جستاری در تحلیل آراء و اندیشه‌های حدیث‌شناختی آیت‌الله شیخ جعفر سبحانی 1 16 10.61838/iki.536 FA مریم ولدان گروه علوم قرآن و حدیث، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران. فیض‌اله اکبری‌دستک گروه علوم قرآن و حدیث، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران. تهمینه پارسائی گروه علوم قرآن و حدیث، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران. Journal Article 1404/12/09 <p>The hadiths and traditions of the Infallibles (peace be upon them) constitute among the most important sources for understanding and deriving Islamic teachings and legal rulings. Nevertheless, the use of narrations without systematic criteria for evaluating their chains of transmission and textual content may lead to erroneous interpretations and reliance on unreliable reports. Accordingly, examining the hadith-related views of contemporary Shiʿi scholars, particularly Ayatollah Jaʿfar Sobhani, is of particular importance. Employing a descriptive-analytical method and drawing upon Ayatollah Sobhani’s works on hadith, narrator criticism, theology, and the principles of jurisprudence, this study analyzes his foundations and perspectives in the field of hadith studies. The principal research question concerns the theoretical foundations and methodological criteria that he applies in evaluating narrations and the implications of these foundations for understanding hadith in jurisprudence, theology, and Qurʾanic exegesis. The findings indicate that, in continuity with the Imami tradition of ijtihad, Ayatollah Sobhani emphasizes the necessity of conducting both chain-of-transmission criticism and textual criticism. He maintains that the authenticity of a hadith depends on a combination of criteria, including the reliability of its narrators, the continuity of its chain of transmission, its consistency with the Qurʾan, its compatibility with reason and historical evidence, and the absence of indications of fabrication. Rejecting both the Akhbari approach and excessive leniency in accepting narrations, he stresses the essential roles of narrator criticism (ʿilm al-rijāl), hadith methodology (dirāyat al-ḥadīth), and hadith comprehension (fiqh al-ḥadīth) in evaluating reports. His thought on hadith studies is also closely connected with his theological, exegetical, and jurisprudential approaches. This comprehensive perspective enables his methodology to extend beyond a merely formal examination of chains of transmission. It may therefore be concluded that Ayatollah Sobhani’s framework of hadith studies is founded upon the “methodical authentication of hadith” and may be regarded as a moderate, ijtihad-based model for engaging with the hadith heritage.</p> <p>حدیث و سنت معصومان(ع) از مهم‌ترین منابع فهم و استنباط معارف و احکام اسلامی‌اند؛ با این حال، بهره‌گیری از روایات بدون ضابطه‌مندی در سنجش سند و متن، می‌تواند به برداشت‌های نادرست و استناد به اخبار غیرمعتبر بینجامد. ازاین‌رو، بررسی آراء حدیث‌شناختی عالمان معاصر شیعه، به‌ویژه آیت‌الله جعفر سبحانی، اهمیتی ویژه دارد. این پژوهش با روش توصیفی ـ تحلیلی و با تکیه بر آثار حدیثی، رجالی، کلامی و اصولی آیت‌الله سبحانی، به تحلیل مبانی و دیدگاه‌های وی در حوزه حدیث‌شناسی می‌پردازد. مسئله اصلی تحقیق آن است که مبانی نظری و معیارهای روشی وی در ارزیابی روایات چیست و این مبانی چه تأثیری بر فهم حدیث در حوزه فقه، کلام و تفسیر دارد. یافته‌ها نشان می‌دهد که آیت‌الله سبحانی در امتداد سنت اجتهادی امامیه، بر ضرورت توأمان نقد سندی و متنی روایت تأکید دارد و اعتبار حدیث را در گرو مجموعه‌ای از معیارها، از جمله وثاقت راوی، اتصال سند، سازگاری با قرآن، مخالفت نداشتن با عقل و قرائن تاریخی، و پرهیز از پذیرش اخبار مشتمل بر نشانه‌های جعل می‌داند. وی با ردّ رویکرد اخباری‌گرایانه و نیز نفی تساهل در پذیرش روایات، بر نقش علم رجال، درایه و فقه‌الحدیث در ارزیابی حدیث پای می‌فشارد. همچنین، اندیشه حدیث‌شناختی او در پیوندی وثیق با رویکرد کلامی، تفسیری و فقهی‌اش قرار دارد و همین جامع‌نگری، روش او را از صرف بررسی صوری اسناد فراتر می‌برد. نتیجه آن‌که منظومه حدیث‌شناختی آیت‌الله سبحانی بر «اعتبارسنجی روشمند حدیث» استوار است و می‌توان آن را الگویی معتدل و اجتهادی در مواجهه با میراث روایی دانست.</p> https://journaliki.com/index.php/journaliki/article/download/536/279