Maher Publication معرفت و بصیرت اسلامی 3060-7639 4 پاییز 1405 1405 06 01 Intra-Surah Coherence in Surah al-Rahman: Reconsidering Its Purpose, Structure, and the Coherence of Its Verses نظم درون‌سوره‌ای در سوره الرحمن: بازخوانی غرض، ساختار و پیوستگی آیات 1 20 10.61838/iki.556 FA سید علی برهانی کارشناسی ارشد، گروه علوم قرآن مجید، دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم، تهران، ایران مهدی اسمعیلی صدرآبادی استادیار،گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه ولی عصر رفسنجان، رفسنجان، ایران Journal Article 2026 03 25 <p>Research on Qur’anic coherence faces the challenge that many studies have examined the correspondence among verses merely in terms of connections between adjacent verses and textual fragments, without offering a systematic model for identifying the unified purpose of a surah and the structural relationships governing its complete set of verses. Accordingly, the principal question of the present study is through which mechanisms and operational indicators the intra-surah coherence of Surah al-Rahman can be demonstrated and how the coherence of its verses can be explained in light of the surah’s central purpose. The necessity of this research arises from the need for studies of Qur’anic coherence to move beyond exclusively verse-centered analyses and toward examining the surah as a coherent discursive unit. Using discourse analysis and presenting operational models for examining coherence in Surah al-Rahman, the present study investigates this issue. The findings indicate that the surah’s central purpose is to explain and remind its audience of God’s universal mercy. Its verses represent this purpose through legislative and creational blessings, the creation of humankind and the universe, the governance of the cosmic order, eschatological warnings, and promises of Paradise. Furthermore, the interconnection of thematic units; the structural division of the surah according to the two realms of this world and the Hereafter and the two domains of earth and heaven; the rhetorical and mirror-like correspondence among the blessings; and the thirty-onefold repetition of the verse, “So which of your Lord’s blessings will you both deny?”, constitute the most significant evidence of the surah’s structural, semantic, numerical, and rhythmic coherence. Consequently, Surah al-Rahman possesses a purposeful and non-random system whose components collectively serve to elucidate God’s universal mercy and invite humankind and jinn to acknowledgment, gratitude, and attentiveness to their eschatological destiny. Therefore, the models proposed in this study may serve as practical frameworks for advancing studies of Qur’anic coherence from a verse-centered to a surah-centered approach.</p> <p>مسئله‌شناسیِ نظم قرآن با این چالش مواجه است که بسیاری از پژوهش‌ها، تناسب آیات را در حد پیوندهای مجاور و پاره‌متن‌ها بررسی کرده‌اند و الگویی روشمند برای کشف غرض واحد و روابط ساختاری حاکم بر مجموعه آیات یک سوره ارائه نداده‌اند. ازاین‌رو، مسئله اصلی نوشتار حاضر آن است که نظم درون‌سوره‌ایِ سوره الرحمن با چه سازوکارها و شاخص‌های عملی قابل اثبات است و چگونه می‌توان پیوستگی آیات آن را در پرتو غرض مرکزی سوره تبیین کرد. ضرورت این پژوهش نیز از نیاز مطالعات نظم قرآن به عبور از تحلیل‌های صرفاً آیه‌محور و حرکت به سوی مطالعه سوره به‌مثابه واحدی گفتمانی و منسجم ناشی می‌شود. پژوهش حاضر با روش تحلیل گفتمان و با ارائه مدل‌های عملیاتی مطالعه نظم در سوره الرحمن، این مسئله را بررسی می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهد که غرض مرکزی سوره، تبیین و یادآوری رحمت عام الهی است و آیات آن، این غرض را در قالب نعمت‌های تشریعی و تکوینی، آفرینش انسان و جهان، تدبیر نظام هستی، هشدارهای اخروی و وعده‌های بهشتی بازنمایی می‌کنند. همچنین، پیوند واحدهای موضوعی، تقسیم ساختار سوره بر اساس دو ساحت دنیا و آخرت و دو عرصه زمین و آسمان، تناظر بلاغی و آینه‌ایِ نعمت‌ها، و تکرار سی‌ویک‌باره آیه ﴿فَبِأَيِّ آلَاءِ رَبِّكُمَا تُكَذِّبَانِ﴾، مهم‌ترین شواهد نظم ساختاری، معنایی، عددی و آهنگین سوره‌اند. در نتیجه، سوره الرحمن دارای نظامی هدفمند و غیرتصادفی است که اجزای آن در خدمت تبیین رحمانیت عام الهی و دعوت انسان و جن به تصدیق، شکرگزاری و توجه به فرجام اخروی قرار گرفته‌اند؛ ازاین‌رو، مدل‌های پیشنهادی پژوهش می‌توانند به‌عنوان الگویی کاربردی برای توسعه مطالعات نظم قرآن از محور آیه به محور سوره به کار گرفته شوند.</p> https://journaliki.com/index.php/journaliki/article/download/556/309