Maher Publication معرفت و بصیرت اسلامی 3060-7639 2 پیاپی ۴ 2024 07 12 The Role of Custom in Discovering the Criteria of Rulings: Emphasizing the Views of Prominent Shia Jurists from the 5th to 7th Century نقش عرف در کشف ملاکات احکام؛ با تأکید بر دیدگاه فقهای برجسته شیعه از قرن پنجم تا هفتم 15 26 10.61838/iki.2.2.2 FA ابراهیم بهشت دانشجوی دکتری، گروه الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه شیخ مفید، قم، ایران. محمدصادق کاملان استاد یار، گروه فلسفه، دانشگاه شیخ مفید، قم، ایران. سید محمدعلی ایازی استاد یار، گروه الهیات و علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. Journal Article 2024 04 23 <p>Twelver Shia jurisprudence has long been efficient, dynamic, and responsive to societal issues and needs. Due to this advantage, it has been able to guide the Shia community through various historical periods, such as times of marginalization or governance, while maintaining adherence to jurisprudential principles. Despite the influence of multiple factors, custom (ʿurf) may be regarded as playing a fundamental role in this regard. This study, relying on library sources and using a descriptive-analytical method, seeks to answer the question of what role custom played in discovering the criteria (milākāt) of rulings from the perspective of Twelver Shia jurists between the 11th and 13th centuries CE. Examining this issue within a historical framework will not only elucidate the views of jurists from this period and clarify the scholarly developments but will also provide the possibility of mapping the fluctuations of related jurisprudential discussions. Additionally, it will assist in identifying opportunities and challenges in this domain. The conditions for the realization of custom, the transformations of customary practices, the discovery of the criteria of rulings through custom, the interrelation between the authority (ḥujjiyyah) of custom and the ruling of reason (ʿaql), and the perspectives of prominent jurists of this period—such as Shaykh al-Mufid, Sayyid al-Murtada, Ibn Idris, Ibn Zuhra, al-Muhaqqiq al-Hilli, and Sayyid Ibn Tawus—are among the key topics discussed in this study. The findings of this research indicate that the authority of custom extends beyond mere validation or the absence of prohibition. Some jurists equated custom with rational consensus (bināʾ al-ʿuqalāʾ) or the practice of rational individuals (sīrah al-ʿuqalāʾ), considering them to have identical effects. Moreover, certain scholars viewed the authority of custom as intrinsic, suggesting that custom, akin to reason, could serve as one of the sources for discovering the criteria of rulings.</p> <p>فقه شیعه از دیرباز کارآمد، پویا و پاسخگوی مسائل و نیازهای جامعه بوده و مبتنی بر این امتیاز توانسته در عین پایبندی بر اصول فقهی، جامعه شیعه را در مقاطع و دوره‌های مختلفی چون عصر مهجوریت و یا حکمرانی راهبری نماید. با وجود عوامل مختلف اما شاید بتوان عرف را دارای نقشی اساسی در این خصوص دانست. این تحقیق تلاش دارد با تکیه‌بر منابع کتابخانه‌ای و روش توصیفی-تحلیلی به این سؤال پاسخ دهد که از منظر فقهای شیعه حد فاصل قرن پنجم تا هفتم، عرف چه نقشی در کشف ملاکات احکام داشته است. بررسی این موضوع در یک بستر تاریخی خواهد توانست علاوه بر تبیین دیدگاه فقهای این دوره و تبیین تطورات دانشی، امکان ترسیم نموداری از فراز و فرود مباحث فقهی مرتبط را فراهم ساخته و ما را در شناسایی فرصت‌ها و چالش‌های پیش رو یاری رساند. شرایط تحقق عرف، چگونگی تحولات عرفی و کشف ملاکات احکام توسط عرف، ترابط حجیت عرف و حکم عقل و دیدگاه هر یک از فقهای مشهور این دوره همانند شیخ مفید، سید مرتضی، ابن ادریس، ابن زهره، محقق حلی و سید بن طاووس از مهم‌ترین مباحث ارائه شده در این مجال است. بر اساس نتایج این تحقیق حجیت عرف، نقشی فراتر از امضا یا اثبات عدم ردع داشته و چه‌بسا فقهایی که هر یک از عرف، بنا عقلا یا سیره عقلا را دارای اثری یکسان دانسته و حتی برخی دیگر حجیت عرف را ذاتی انگاشته‌اند که در این صورت عرف همانند عقل خواهد توانست به‌عنوان یکی از منابع کشف ملاکات احکام عمل کند.</p> https://journaliki.com/index.php/journaliki/article/download/62/55