بررسی و نقد اقوال اجماعی كلامی شیعه در تفسیر مجمع البیان (مورد پژوهی: زنده بودن شهدا، حبط عمل و لزوم عصمت امام)

نویسندگان

    قاسم بستاني استاد،گروه علوم قرآن و حديث، دانشكده الهيات و معارف اسلامي، دانشگاه شهيد چمران اهواز، اهواز، ایران
    مينا شمخي دانشیار، گروه علوم قرآن و حديث، دانشكده الهيات و معارف اسلامي ، دانشگاه شهيد چمران اهواز، اهواز، ایران
    حسن احمدنيا * دانشجوی دکتری، گروه علوم قرآن و حديث، دانشكده الهيات و معارف اسلامي، دانشگاه شهيد چمران اهواز، اهواز، ایران H.ahmadnia1@gmail.com

کلمات کلیدی:

اجماع, زندگی شهدا, عصمت امام, مجمع البيان, حبط عمل

چکیده

تفسیر مجمع البیان یكی از تفاسیر مشهور شیعه در سده ششم است كه توسط علامه طبرسی نگارش یافته است. در بسیاری از تفاسیر فریقین، شاهد ذكر آرای اجماعی علما ذیل آیات قرآن كریم هستیم. آرای اجماعی علمای شیعه ذیل آیات با محتوای كلامی در تفسیر مجمع البیان در مواردی مانند «زنده بودن شهداء»، «حبط عمل» و «لزوم عصمت امام» ذکر شده است که در این پژوهش مورد بررسی قرار گرفته است. پژوهش حاضر به صورت توصیفی- تحلیلی و به روش كتابخانه­ای به بررسی ادعای اجماع شیخ طبرسی ذیل این آیات پرداخته است، به این شكل كه رای اجماعی ذكر شده در تفسیر، در سایر منابع كلامی، تفسیری و روایی مورد بررسی قرار گرفته و پس از آن صحت ادعای اجماعی بودن آن اقوال مشخص شده است. نتیجه­ای كه در پایان به دست آمد، این بود كه شیخ طبرسی در دو مورد «زنده بودن شهداء» و «لزوم عصمت امام» تنها قول مشهور و در مورد «حبط عمل» به درستی رای اجماعی را ذكر كرده است.

دانلودها

دسترسی به دانلود اطلاعات مقدور نیست.

مراجع

Abū al-Futūḥ al-Rāzī, Ḥ. i. ʿ. A. (1987). Rawḍ al-Jinān wa Rūḥ al-Jinān. Āstān-e Quds-e Raḍawī.

al-Afandī, ʿ. A. i. y. a. (2010). rīyāḍ al-Olamā wa ḥīyāḍ al-foḍalā. Dār Iḥyāʾ al-Turāth al-ʿArabī.

al-ʿAllāmah al-Ḥillī, h. i. Y. (2000). Tahdhib al-wusul ila 'ilm al-usul. Imām ʿAlī [AS] anstitue.

al-ʿAllāmah al-Ḥillī, h. i. Y. (2003). Kashf al-murad. Imām sādīq [AS] anstitue.

al-Āmidī, ʿ. i. a. Al-Ihkam fi Usul al-Ahkam. Dār al-Maktab al-Islāmī.

al-Amīn, A.-S. M. (1982). A'yan al-Shi'a. Dār al-Taārof.

al-Anṣārī, M. i. M. (1995). Fara'id al-usul. Jāmiʿeh-ye Mudarrisīn.

al-Baghawī, Ḥ. b. M. (1999). Maʿālim al-Tanzīl. Dār Ihyāʾ alTurāth al-˓Arabī.

al-Baḥrānī, H. i. S. (1994). al-Burhān. Baʿth.

al-Baḥrānī, H. i. S. (2001). Ghayat al-maram wa hujjat al-khisam. Muʾassasat at-Tārīkh al-ʿArabī.

al-Ghazāli, M. i. M. (1992). al-Mustasfā fi 'ilm al-isul. Dār alKutub al-ʿIlmiyya.

al-Jubbā'ī, M. i. A. a.-v. (2007). al-Tafsir Abū 'Alī al-Jubbā'ī. Dār alKutub al-ʿIlmiyya.

al-Muhaqqiq al-Hillī, J. i. Ḥ. Al-Ma'arij fi usul al-fiqh. Muʾassasat al-Āl al-Bait li Iḥyāʾ al-Turāth.

al-Nasafī, U. (1997). Al-Tafsīr al-Nasafī. Sorush.

Al-Nisāburī, Ḥ. i. M. (1995). Ghara'ib al-Qur'an wa-ragha'ib al-furqan. Dār alKutub al-ʿIlmiyya.

al-Ṣadr, a.-S. Ḥ. (1996). Ta'sis al-Shi'a li-'ulum al-Islam. Muʾassasat alAʿlamīyyah.

al-Sayyid al-Murtaḍā, ʿ. i. a.-Ḥ. (1969). Al-Dharī'a ilā uṣūl al-sharī'a.

al-Sayyid al-Murtaḍā, ʿ. i. a.-Ḥ. (1990). al-Dhakhīra fī Uṣūl al-Fiqh. Jāmiʿah-yi Mudarrisīn.

al-Sayyid al-Murtaḍā, ʿ. i. a.-Ḥ. (2010). Nafāʾis al-Taʾwīl. Muʾassasat alAʿlamī lil-Maṭbūʿāt.

al-Shawkānī, M. i. A. (1993). Fatḥ al-Qadīr. Dār Ibn Kathir.

al-Ṭaʿlabī, A. i. M. (2001). al-Kashf wa al-Bayān. Dār Iḥyāʾ al-Turāth al-ʿArabī.

al-Ṭurayḥī, F. a.-D. i. M. (1983). Majma' al-bahrayn. Mortazavī.

al-Ṭūsī, M. b. a.-Ḥ. at-Tibyān fī tafsīr al-Qurʾān. Dār Iḥyāʾ alTurāth al-ʿArabī.

al-Ṭūsī, M. i. a.-Ḥ. (1982). Tamhīd al-uṣūl fī ʿilm al-kalām. University of tehran.

al-Ṭūsī, M. i. a.-Ḥ. (1986). Tahdhīb al-oṣūl. Dār al-Kutub al-Islāmīyah.

al-Ṭūsī, M. i. a.-Ḥ. (1994). al-Rijāl. Jāmiʿah-yi Mudarrisīn.

al-Ṭūsī, M. i. a.-Ḥ. (2005). Al-īqtīṣād fi al-i'tiqad. Dār al-Azvā.

al-Zabīdī, M. (1993). Tāj al-ʿArūs. Dār al-Fīkr.

al-Zamaḫšarī, M. b. ʿ. (1996). Tafsīr al-kaššāf ʿan ḥaqāʾiq ġawāmiḍ at-tanzīl wa-ʿuyūn al-aqāwīl fī wuǧūh at-taʾwīl. Dār al-Kītāb al-ʿArabī.

Fakhr al-Rāzī, M. i. ʿ. (1997). Al-Mahsul fi 'Ilm al-Usul. Muʾassasat al-Risālah.

Fakhr al-Rāzī, M. i. ʿ. (1999). al-Tafsīr al-Kabīr. Dār Iḥyāʾ alTurāth al-ʿArabī.

Ibn Babawayh, M. i. ʿ. (1975). Kamāl al-dīn wa tamām al-niʿma. Dār al-Kutub al-Islāmīyah.

Ibn Ḥazm, ʿ. i. a. Al-Iḥkām fi Usul al-Aḥkām. Dār al-Āfāgh.

Ibn Kaysān, A. a.-R. (2007). Tafsīr Abī Bakr al-Aṣamm. Dār alKutub al-ʿIlmiyya.

Ibn Manẓūr, M. i. M. (1955). Lisān al-ʿArab. Dār Ṣādir.

Ibn Shahrāshūb, M. i. (1960). Maʿlim al-ʿulamāʾ fī fihrist kutub al-Shiʿa wa ʾasmāʾ al-muṣannifīn qadīman wa ḥadīthan. al-Maktabah alḤaydarīyah.

IbnʿĀshūr, M. a.-Ṭ. i. M. (1999). Tafsīr at-Taḥrir wa at-Tanwir. Muʾassasat at-Tārīkh al-ʿArabī.

ĪJĪ, M. i. A. a.-R. al-mawāqif. al-Sharīf al-Raḍī.

Khalīl ibn Aḥmad. (1988). al-ʿAyn. Nashr-e Hijrat.

Khwānsārī, S. M. B. (1969). Rawdat al-jannat fi ahwal al-'ulama' wa l-sadat. Nashre Ismāʿīliyān.

Maybudī, A. (1992). Kashf al-Asrār va ʿUddat al-Abrār. Amīr Kabīr.

Modarres, M. (1990). Reyḥānat al-Adab. Khayyām.

Nuri, M. H. (1987). Mustadrak al-wasāʾil wa mustanbaṭ al-masāʾil. Dār Iḥyāʾ alTurāth al-ʿArabī.

Rāghib al-Iṣfahānī, Ḥ. i. M. (1995). Mufradāt Alfāẓ al-Qurʾān. Dār al-Qalam.

Saḥīb- Almoālem, ḥ. i. Z. a.-d. (1995). Almoālem al-usul. Dār al-Fīkr.

Ṭabarsī, F. i. Ḥ. (1987). Majmaʿ al-Bayān. Dār al-Maʿrifah.

Ṭabāṭabāʾī, M. Ḥ. (1970). al-Mīzān. Muʾ assasat alAʿlamī.

دانلود

چاپ شده

۱۴۰۴/۰۶/۱۵

ارسال

۱۴۰۴/۰۱/۲۸

بازنگری

۱۴۰۴/۰۴/۲۴

پذیرش

۱۴۰۴/۰۵/۰۱

شماره

نوع مقاله

مقالات

ارجاع به مقاله

بستاني ق. .، شمخي م. .، و احمدنيا ح. (1404). بررسی و نقد اقوال اجماعی كلامی شیعه در تفسیر مجمع البیان (مورد پژوهی: زنده بودن شهدا، حبط عمل و لزوم عصمت امام). معرفت و بصیرت اسلامی، 3(2)، 1-11. https://journaliki.com/index.php/journaliki/article/view/217

مقالات مشابه

1-10 از 74

همچنین برای این مقاله می‌توانید شروع جستجوی پیشرفته مقالات مشابه.