تأویل بصری طبیعت در عرفان ابنعربی و قبالا: جهان بهمثابه اثر هنری الهی
کلمات کلیدی:
تأویل بصری, طبیعت, ابنعربی, قبالا, کتاب تکوین, تجلی, اسماء الهی, سفیروت, انسوف, زیباییشناسی عرفانی, هنر قدسیچکیده
این پژوهش به بررسی چگونگی تبدیل طبیعت از مجموعهای از صورتهای محسوس به متنی معنادار و قابل تأویل در عرفان ابنعربی و قبالا میپردازد و نسبت میان ادراک بصری، ظهور معنا و تجربه زیباییشناختی را در دو سنت مقایسه میکند. مسئله اصلی آن است که صورتهای طبیعی چگونه میتوانند حامل دلالتهایی فراتر از ظاهر خود باشند و انسان بر اساس چه مبانی وجودی و معرفتی قادر به خوانش این دلالتهاست. پژوهش با روش بنیادی ـ نظری و رویکرد تطبیقی ـ تحلیلی و با تکیه بر مطالعه کتابخانهای و اسنادی متون اصلی و پژوهشهای تفسیری انجام شده است. در اندیشه ابنعربی، عالم «کتاب تکوین» و موجودات آن آیات الهیاند؛ بنابراین، تأویل طبیعت کشف نسبت میان صورت محسوس و تجلی اسماء و صفات الهی است. خیال، کشف، شهود و ظرفیت وجودی انسان در این فرایند نقش دارند و انسان کامل «تأویل زنده هستی» تلقی میشود. در قبالا نیز جهان در نسبت با انسوف، نور الهی و سفیروت قابلیت خوانش معنوی مییابد و حروف، اعداد و زبان رمزی در تولید معنا اهمیت دارند. یافتهها نشان میدهد که هر دو سنت جهان را واجد لایههای معنایی میدانند، اما در زبان هستیشناختی، منابع معرفت و شیوههای تأویل تفاوتهای بنیادین دارند. از این منظر، جهان در هر دو سنت هم متنی برای خواندن و هم صورتی برای دیدن است؛ اما «اثر هنری الهی» در این مقاله بهعنوان تفسیری زیباییشناختی از ساختار تجلی و معنای عالم فهم میشود.
دانلودها
مراجع
Chittick, W. C. (1989). The Sufi Path of Knowledge: Ibn al-ʿArabi’s Metaphysics of Imagination. State University of New York Press.
Chittick, W. C. (1994). Imaginal Worlds: Ibn al-ʿArabi and the Problem of Religious Diversity. State University of New York Press.
Chittick, W. C. (1998). The Self-Disclosure of God: Principles of Ibn al-ʿArabi’s Cosmology. State University of New York Press.
Corbin, H. (1969). Alone with the Alone: Creative Imagination in the Sufism of Ibn Arabi. Princeton University Press.
Ibn Arabi, M. a.-D. The Meccan openings. Dar Sadir.
Ibn Arabi, M. a.-D. (1946). The bezels of wisdom. Dar al-Kitab al-Arabi.
Idel, M. (1988). Kabbalah: New Perspectives. Yale University Press.
Idel, M. (2002). Absorbing Perfections: Kabbalah and Interpretation. Yale University Press.
Kaplan, A. (1997). Sefer Yetzirah: The Book of Creation. Weiser Books.
Matt, D. C. (1995). The Essential Kabbalah: The Heart of Jewish Mysticism. HarperCollins.
Nasr, S. H. (1987). Islamic Art and Spirituality. State University of New York Press.
Nasr, S. H. (2002). Knowledge and spirituality in Islam (A. Aram, Trans.). Tarh-e Now.
Nasr, S. H. (2006). Three Muslim sages (A. Aram, Trans.). Scientific and Cultural Publishing.
Scholem, G. (1941). Major Trends in Jewish Mysticism. Schocken Books.
Scholem, G. (1965). On the Kabbalah and Its Symbolism. Schocken Books.
Scholem, G. (1974). Kabbalah. Keter Publishing House.
Wolfson, E. R. (1994). Through a Speculum That Shines: Vision and Imagination in Medieval Jewish Mysticism. Princeton University Press.
Wolfson, E. R. (2005). Language, Eros, Being: Kabbalistic Hermeneutics and Poetic Imagination. Fordham University Press.
دانلودها
گاهشمار انتشار
- ارسال
- بازنگری
- پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2026 Tooba Mirzahosaini (Author); Taherh Hajebrahimi

این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.