مطالعه تطبیقی دیدگاه‌های نظری در هنر اسلامی با تأکید بر اندیشه‌های رایس، ایروین، پرایس و برند
DOI:
https://doi.org/10.61838/iki.346کلمات کلیدی:
هنر اسلامی, تالبوت رایس, باربارا برند, کریستین پرایس, رابرت ایروین, تحلیل تطبیقی, زیبایی‌شناسی معنویچکیده
هنر اسلامی به‌عنوان یکی از پیچیده‌ترین نمودهای فرهنگ تصویری جهان اسلام، همواره در مرز میان قدسی و زیبایی‌شناسی، فرم و معنا، و عرفان و قدرت قرار داشته است. درک چیستی این هنر و تفسیر کارکردهای گوناگون آن، مستلزم بررسی و تطبیق دیدگاه‌هایی است که از منظرهای تاریخی، فلسفی، سیاسی و عرفانی به تحلیل آن پرداخته‌اند. پژوهش حاضر با رویکردی تطبیقی و تحلیلی، به مقایسه مبانی فکری اندیشمندان سنت گرا در حوزه هنر اسلامی—رابرت ایروین، کریستین پرایس، باربارا برند و تالبوت رایس—می‌پردازد و تلاش می‌کند نقاط اشتراک و افتراق دیدگاه‌های آنان را در سه محور هستی‌شناسی هنر، کارکرد اجتماعی و زیبایی‌شناسی معنوی بررسی کند. این پژوهش با بهره‌گیری از روش کیفی و تحلیل محتوای تفکرات این اندیشمندان، به این نتیجه دست می‌یابد که رایس و پرایس با تأکید بر نظم، هندسه و وحدت در کثرت، هنر اسلامی را تجلی توحید و ساختار قدسی می‌دانند؛ در حالی‌که ایروین و برند با رویکردی تاریخی و فرهنگی، آن را بازتاب قدرت، جنسیت و تجربه‌ی اجتماعی تفسیر می‌کنند. نتیجه‌گیری پژوهش بیانگر آن است که گفت‌وگوی نظری میان این دو رویکرد ممکن است و می‌توان از رهگذر دیدگاه‌های میانجی پرایس و برند، به الگویی ترکیبی در تبیین هنر اسلامی دست یافت؛ الگویی که هنر را عرصه‌ی هم‌نشینی معنا و زمینه، امر قدسی و امر اجتماعی می‌داند. این الگو می‌تواند مبنایی نظری برای بازاندیشی در زیبایی‌شناسی اسلامی و نقد فرهنگی هنر معاصر فراهم آورد. هدف تقویت بنیان‌های نظری هنر اسلامی، چارچوبی تحلیلی برای مطالعات آینده در حوزه تاریخ‌نگاری هنر و زیبایی‌شناسی اسلامی فراهم می‌سازد.
دانلودها
مراجع
Brend, B. (1991). Islamic Art. British Museum Press.
Burckhardt, T. (1976). Art of Islam: Language and Meaning. World Wisdom.
Burckhardt, T. (1987). Sacred Art in East and West: Its Principles and Methods. Perennial Books.
Irwin, R. (1997). Islamic Art in Context: Art, Architecture and the Literary World. Laurence King Publishing.
Irwin, R. (2009). Islamic Art. Soore-ye Mehr Publications.
Nasr, S. H. (2005). Wisdom, Islamic Art and Spirituality. Hekmat Publishing.
Price, C. (2006). Sacred Space and Aesthetic Experience in Islamic Architecture. Journal of Aesthetic Studies, 42(2), 55-70.
Rice, D. T. (1965). Islamic Art. Thames and Hudson.
دانلودها
گاه‌شمار انتشار
- ارسال
- بازنگری
- پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2026 Nayereh Sadat Mobinipour; Efat Mohammadi, Zohreh Foladi (Author)
این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.
