الگوی تلفیقی تربیت اخلاقی اسلامی–ایرانی با تأکید بر تمثیل‌های قرآن کریم و گلستان سعدی
کلمات کلیدی:
قرآن کریم, گلستان سعدی, تمثیل, تربیت اخلاقی, الگوی تلفیقیچکیده
در این پژوهش، با هدف تبیین الگوی تلفیقی تربیت اخلاقی اسلامی–ایرانی، به تحلیل تطبیقی تمثیل‌های اخلاقی قرآن کریم و گلستان سعدی پرداخته شده است. قرآن کریم به‌عنوان منبع الهی و راهنمای معنوی انسان، از تمثیل‌ها برای تبیین مفاهیم انتزاعی و انتقال آموزه‌های اخلاقی بهره می‌گیرد؛ در حالی‌که گلستان سعدی، به‌عنوان اثری ادبی و فرهنگی، از حکایات و تمثیل‌های انسانی برای پرورش فضایل اخلاقی، اجتماعی و فرهنگی استفاده می‌کند. روش تحقیق به‌صورت توصیفی–تحلیلی و مبتنی بر تحلیل محتوای تمثیل‌ها در دو منبع یادشده انجام گرفته است. یافته‌ها نشان می‌دهد که تمثیل‌های قرآنی بیشتر بر تربیت معنوی، تزکیه نفس، تقوا، عدالت و صداقت متمرکزند، در حالی‌که تمثیل‌های سعدی به بُعد انسانی، اجتماعی و تربیت رفتارهای فردی توجه دارند. با تلفیق این دو رویکرد، الگویی جامع برای تربیت اخلاقی اسلامی–ایرانی ارائه می‌شود که در آن بعد الهی و انسانی اخلاق در کنار هم قرار گرفته و می‌تواند مبنایی برای آموزش و پرورش اخلاقی در نظام تربیتی ایران باشد. این الگو به ارتقای هویت اخلاقی، تقویت همبستگی اجتماعی و ترویج رفتارهای مبتنی بر عدالت، صداقت و رحمت در جامعه منجر می‌شود.
دانلودها
مراجع
Afzali, M. (2022). A Comparative Analysis of the Components of Moral Education in Islamic Teachings and Persian Literature. Iranian Quarterly of Educational and Cultural Studies, 12(4), 55-78.
Al-Attas, S. M. N. (1990). The Concept of Education in Islam: A Framework for an Islamic Philosophy of Education. ISTAC.
Carr, D. (2003). Moral Formation in Education. Routledge.
Creswell, J. W. (2013). Qualitative Inquiry and Research Design: Choosing Among Five Approaches. Sage.
Deilami, S. M., & Azarbayejani, A. (2010). Psychology and Moral Education in Islam. Samt Publications.
Dewey, J. (1938). Experience and Education. Macmillan.
Fotouhi, M. (2004). Parable in the Holy Quran and Its Role in Transmitting Religious Concepts. Quran and Hadith Studies, 2(1), 65-90.
Gardet, L. (1996). La Morale Islamique et l'Éducation Spirituelle. Revue des Études Islamiques, 64(2), 145-165.
Hassan, R. (2019). Integrative Models of Moral Education in Islamic Thought. Journal of Islamic Ethics, 4(3), 203-227.
Hosseini Ajdad, S. M. (2012). The Function of Parable in Explaining the Ethical Concepts of the Holy Quran. Quranic Research Journal, 17(2), 21-45.
Javadi Amoli, A. (1996). Religious Education in the Quran. Esra Publishing Center.
Kardan, R. (2013). An Indigenous Model of Moral Education in the Iranian Educational System. Education Journal, 38(4), 25-46.
Krippendorff, K. (2007). Content Analysis: An Introduction to Communication Research Methodology. University of Tehran Press.
Landau, J. (2012). Ethical Narratives in Saadi's Gulistan. I.B. Tauris.
Lincoln, Y. S., & Guba, E. G. (1985). Naturalistic Inquiry. Sage. https://doi.org/10.1016/0147-1767(85)90062-8
Mirzaei, A. (2019). A Comparative Analysis of Methods of Moral Education in the Quran and Persian Literary Texts. Human Sciences Research, 25(2), 97-118.
Mojaddedi, J. (2017). Islamic Ethics and Literature. Routledge.
Nasr, S. H. (2007). The Heart of Islam: Enduring Values for Humanity. HarperOn.
Parsania, R. (2014). Moral Education in the Islamic Tradition and Modern Psychology. Imam Sadegh (AS) Institute.
Poornamdarian, T. (1969). The Ethical Structure of Saadi's Gulistan. University of Tehran Press.
Razmjoo, N. (1987). Moral Education in the Quran. Astan Quds Razavi Islamic Research Foundation.
Sahebi, A. (2010). The Reflection of Educational Teachings in Saadi's Gulistan. Persian Literature Research Journal, 6(2), 115-140.
Sattani, M. (2007). An Analysis of the Ethical Foundations of the Holy Quran. Islamic Humanities Quarterly, 9(3), 25-50.
Sobhani, J. (2002). Ethics in the Quran. Imam Sadegh (AS) Institute.
Zori, A. (2012). Iranian Ethics and Social Education in the Works of Saadi. Elm Publications.
دانلود
گاه‌شمار انتشار
- ارسال
- بازنگری
- پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2026 Shirin Salimian, Seyed Hashem Golestani, Alireza Yousefy (Author)
این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.
