نقد و بررسی جاهلیت اعراب و ارتباط آن با تفقه در دین با محوریت روایت «علیکم بالتفقه فی دین الله و لاتکونوا اعراباً»

نویسندگان

    فاطمه امیری دانشجوی دکتری، گروه علوم قرآن و حدیث، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
    ابوطالب مختاری هاشم آباد * گروه معارف اسلامی، واحد پردیس، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران mokhtari@pardisiau.ac.ir
    مهریار شبابی گروه علوم‌ قرآن و حدیث، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

کلمات کلیدی:

اعرابی, الاعراب, تفقه در دین, روایات, اهل بیت (ع), مرجعیت علمی

چکیده

بی‌تردید مبارزه با جاهلیت و دور نگه داشتن مسلمانان از فرهنگ جاهلی از مهم ترین و بنیادی‌ترین مسائل دین اسلام است. در قرآن و روایات معصومان علیهم السلام به شیوه‌های مختلف به زندگی بر مدار علم و خردورزی سفارش شده‌ است. یکی از این نمونه‌ها اعرابی نامیدن فردی است که به تفکر عمیق و تفقه در دین الهی نپردازد. با وجود اینکه پژوهشهای درخور و مفیدی پیرامون ابعاد بحث تفقه در دین و یادگیری معارف دینی صورت گرفته است ولی چرایی بکاررفتن اصطلاح «اعرابی» در معارف اهل بیت(ع) در عبارات حدیثی مانند «مَنْ‏ لَمْ‏ یتَفَقَّهْ‏ مِنْكُمْ فَهُوَ أَعْرَابِی‏» از امام صادق علیه السلام کمتر مورد توجه قرار گرفته است. در این پژوهش با استفاده از روش توصیفی ـ تحلیلی و بهره مندی از شروح این روایات و دیدگاه مفسران و قرآن‌پژوهان، مقصود از برابری اعرابی شدن با عدم تفقه در دین با محوریت روایت «علیکم بالتفقه فی دین الله و لاتکونوا اعراباً» بررسی شده است. از واکاوی داده‌های قرآنی و روایی پیرامون موضوع روشن شد دلیل استفاده اهل بیت (ع) از اصطلاح اعرابی در این مورد از سویی ارتباط مستقیم با جهل و ناآگاهی اعراب بادیه نشین دارد که از فرهنگ صحیح دینی کاملا بیگانه بودند و از سوی دیگر ناظر به سبب اصلی این نادانی است که از عدم شناخت پیامبر و امامان معصوم که علمای ربانی و حاملان علوم الهی هستند سرچشمه گرفته است. به نظر می‌رسد اهل بیت (ع) در این نمونه سخنان خواسته اند علاوه بر اهمیت تفقه صحیح و روشمند در دین بر مرجعیت علمی و نقش خویش در به کمال رساندن فرد و اجتماع تأکید فرمایند.

دانلودها

دسترسی به دانلود اطلاعات مقدور نیست.

مراجع

Abu Nu'aym, A. i. A. (1987). Hilyat al-Awliya wa Tabaqat al-Asfiya. Dar al-Kitab al-Arabi.

Amin, A. (1964). Fajr al-Islam (9th edition ed.). Maktabat al-Nahda al-Masriyya.

Ayyashi, M. i. M. (1960). Tafsir al-Ayyashi (1st edition ed.). Al-Matba'a al-Ilmiyya.

Baladhuri, A. i. Y. (1996). Ansab al-Ashraf (1st edition ed.). Dar al-Fikr.

Barqi, A. i. M. i. K. (1992). Al-Mahasin (2nd edition ed.). Islamic Books Publishing House.

Faydh Kashani, M. M. i. S. M. (1986). Al-Wafi (1st edition ed.).

Hilli, H. i. Y. (1991). Rijal al-Allama al-Hilli. Dar al-Zakhair.

Ibn Abi al-Hadid. (1983). Commentary on Nahj al-Balagha (1st edition ed.). Ayatollah Marashi Najafi Library.

Ibn al-Athir, I. a.-D. A. a.-H. A. i. A. a.-K. (1965). Al-Kamil fi al-Tarikh. Dar Sader.

Ibn al-Ghadhaeri, A. i. H. (2001). Al-Rijal by Ibn al-Ghadhaeri (1st edition ed.). Dar al-Hadith Scientific and Cultural Institution.

Ibn Kathir, M. Al-Bidaya wa al-Nihaya. Maktabat al-Maarif.

Ibn Mandhur, M. i. M. (1994). Lisan al-Arab (3rd edition ed.). Dar Sader.

Ibn Maytham, B. (1996). Commentary on Nahj al-Balagha by Ibn Maytham. Islamic Research Foundation of Astan Quds Razavi.

Ibn Shuba Harrani, H. i. A. (1983). Tuhaf al-Uqul an Aal al-Rasul (2nd edition ed.). Society of Seminary Teachers.

Kashi, M. i. U. (1970). Rijal al-Kashi. Mashhad University Press.

Kulayni, M. i. Y. (1986). Al-Kafi (Islamic Edition) (4th edition ed.). Islamic Books Publishing House.

Mazandarani, M. S. i. A. (2009). Commentary on Usul and Rawda. Dar al-Hadith.

Qazvini, M. K. i. G. (2009). Safi in Sharh Usul al-Kafi. Dar al-Hadith.

Raghib Isfahani, H. i. M. (1993). Mufradat Alfaz al-Quran (1st edition ed.). Dar al-Qalam.

Shahid Thani, Z. a.-D. i. A. (1989). Muniyat al-Murid (1st edition ed.). Islamic Propagation Office.

Shirazi, M. i. I. (2005). Commentary on Usul al-Kafi (Sadra) (1st edition ed.). Institute for Humanities and Cultural Studies.

Tabarizi, F. i. H. (1970). I'lam al-Wara bi A'lam al-Huda (3rd edition ed.). Islamiyya.

Tabarsi, F. a.-D. i. M. (1996). Majma' al-Bahrain (3rd edition ed.). Morteza Publications.

Tusi, M. i. H. (2003). Rijal al-Sheikh al-Tusi. Haydariyya Publications.

دانلود

چاپ شده

۱۴۰۵/۱۰/۰۱

ارسال

۱۴۰۴/۰۵/۰۲

بازنگری

۱۴۰۴/۰۹/۲۳

پذیرش

۱۴۰۴/۰۹/۳۰

شماره

نوع مقاله

مقالات

ارجاع به مقاله

امیری ف.، مختاری هاشم آباد ا.، و شبابی م. . (1405). نقد و بررسی جاهلیت اعراب و ارتباط آن با تفقه در دین با محوریت روایت «علیکم بالتفقه فی دین الله و لاتکونوا اعراباً». معرفت و بصیرت اسلامی، 1-13. https://journaliki.com/index.php/journaliki/article/view/391

مقالات بیشتر خوانده شده از همین نویسنده

مقالات مشابه

1-10 از 221

همچنین برای این مقاله می‌توانید شروع جستجوی پیشرفته مقالات مشابه.