نقد و بررسی جاهلیت اعراب و ارتباط آن با تفقه در دین با محوریت روایت «علیکم بالتفقه فی دین الله و لاتکونوا اعراباً»
کلمات کلیدی:
اعرابی, الاعراب, تفقه در دین, روایات, اهل بیت (ع), مرجعیت علمیچکیده
بیتردید مبارزه با جاهلیت و دور نگه داشتن مسلمانان از فرهنگ جاهلی از مهم ترین و بنیادیترین مسائل دین اسلام است. در قرآن و روایات معصومان علیهم السلام به شیوههای مختلف به زندگی بر مدار علم و خردورزی سفارش شده است. یکی از این نمونهها اعرابی نامیدن فردی است که به تفکر عمیق و تفقه در دین الهی نپردازد. با وجود اینکه پژوهشهای درخور و مفیدی پیرامون ابعاد بحث تفقه در دین و یادگیری معارف دینی صورت گرفته است ولی چرایی بکاررفتن اصطلاح «اعرابی» در معارف اهل بیت(ع) در عبارات حدیثی مانند «مَنْ لَمْ یتَفَقَّهْ مِنْكُمْ فَهُوَ أَعْرَابِی» از امام صادق علیه السلام کمتر مورد توجه قرار گرفته است. در این پژوهش با استفاده از روش توصیفی ـ تحلیلی و بهره مندی از شروح این روایات و دیدگاه مفسران و قرآنپژوهان، مقصود از برابری اعرابی شدن با عدم تفقه در دین با محوریت روایت «علیکم بالتفقه فی دین الله و لاتکونوا اعراباً» بررسی شده است. از واکاوی دادههای قرآنی و روایی پیرامون موضوع روشن شد دلیل استفاده اهل بیت (ع) از اصطلاح اعرابی در این مورد از سویی ارتباط مستقیم با جهل و ناآگاهی اعراب بادیه نشین دارد که از فرهنگ صحیح دینی کاملا بیگانه بودند و از سوی دیگر ناظر به سبب اصلی این نادانی است که از عدم شناخت پیامبر و امامان معصوم که علمای ربانی و حاملان علوم الهی هستند سرچشمه گرفته است. به نظر میرسد اهل بیت (ع) در این نمونه سخنان خواسته اند علاوه بر اهمیت تفقه صحیح و روشمند در دین بر مرجعیت علمی و نقش خویش در به کمال رساندن فرد و اجتماع تأکید فرمایند.
دانلودها
مراجع
Abu Nu'aym, A. i. A. (1987). Hilyat al-Awliya wa Tabaqat al-Asfiya. Dar al-Kitab al-Arabi.
Amin, A. (1964). Fajr al-Islam (9th edition ed.). Maktabat al-Nahda al-Masriyya.
Ayyashi, M. i. M. (1960). Tafsir al-Ayyashi (1st edition ed.). Al-Matba'a al-Ilmiyya.
Baladhuri, A. i. Y. (1996). Ansab al-Ashraf (1st edition ed.). Dar al-Fikr.
Barqi, A. i. M. i. K. (1992). Al-Mahasin (2nd edition ed.). Islamic Books Publishing House.
Faydh Kashani, M. M. i. S. M. (1986). Al-Wafi (1st edition ed.).
Hilli, H. i. Y. (1991). Rijal al-Allama al-Hilli. Dar al-Zakhair.
Ibn Abi al-Hadid. (1983). Commentary on Nahj al-Balagha (1st edition ed.). Ayatollah Marashi Najafi Library.
Ibn al-Athir, I. a.-D. A. a.-H. A. i. A. a.-K. (1965). Al-Kamil fi al-Tarikh. Dar Sader.
Ibn al-Ghadhaeri, A. i. H. (2001). Al-Rijal by Ibn al-Ghadhaeri (1st edition ed.). Dar al-Hadith Scientific and Cultural Institution.
Ibn Kathir, M. Al-Bidaya wa al-Nihaya. Maktabat al-Maarif.
Ibn Mandhur, M. i. M. (1994). Lisan al-Arab (3rd edition ed.). Dar Sader.
Ibn Maytham, B. (1996). Commentary on Nahj al-Balagha by Ibn Maytham. Islamic Research Foundation of Astan Quds Razavi.
Ibn Shuba Harrani, H. i. A. (1983). Tuhaf al-Uqul an Aal al-Rasul (2nd edition ed.). Society of Seminary Teachers.
Kashi, M. i. U. (1970). Rijal al-Kashi. Mashhad University Press.
Kulayni, M. i. Y. (1986). Al-Kafi (Islamic Edition) (4th edition ed.). Islamic Books Publishing House.
Mazandarani, M. S. i. A. (2009). Commentary on Usul and Rawda. Dar al-Hadith.
Qazvini, M. K. i. G. (2009). Safi in Sharh Usul al-Kafi. Dar al-Hadith.
Raghib Isfahani, H. i. M. (1993). Mufradat Alfaz al-Quran (1st edition ed.). Dar al-Qalam.
Shahid Thani, Z. a.-D. i. A. (1989). Muniyat al-Murid (1st edition ed.). Islamic Propagation Office.
Shirazi, M. i. I. (2005). Commentary on Usul al-Kafi (Sadra) (1st edition ed.). Institute for Humanities and Cultural Studies.
Tabarizi, F. i. H. (1970). I'lam al-Wara bi A'lam al-Huda (3rd edition ed.). Islamiyya.
Tabarsi, F. a.-D. i. M. (1996). Majma' al-Bahrain (3rd edition ed.). Morteza Publications.
Tusi, M. i. H. (2003). Rijal al-Sheikh al-Tusi. Haydariyya Publications.
دانلود
چاپ شده
ارسال
بازنگری
پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2025 Fatemeh Amiri (Author); Abutaleb Mokhtari Hashem-Abad; Mehryar Shababi (Author)

این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.