تحلیل راهکارهای فلسفه تربیتی اسلام با رویکرد هرمنوتیک و ارائه الگوی پارادایمی
کلمات کلیدی:
تربیت دینی در اسلام, فلسفه تربیت اسلامی, هرمنوتیک, الگوی پارادایمی, تفسیر تسنیم, نظریه دادهبنیادچکیده
تربیت دینی در اسلام، فرآیندی هدفمند برای هدایت انسان به سوی حیات طیبه و قرب الهی است که مبتنی بر منابع وحیانی و عقل سلیم میباشد. با وجود بحرانهای تربیتی در جهان اسلام، تدوین الگویی نظاممند از راهبردها و پیامدهای تربیت دینی ضروری است. این پژوهش با هدف تحلیل راهبردهای فلسفه تربیت دینی در اسلام با رویکرد هرمنوتیک و ارائه الگوی پارادایمی انجام شده است. پژوهش حاضر از نوع کاربردی با رویکرد کیفی دو مرحلهای (ترکیبی ترتیبی اکتشافی) است. در بخش اول، با استفاده از تحلیل اسنادی، نظریه دادهبنیاد (روش اشتراوس و کوربین) و رویکرد هرمنوتیک (پنج گامی خسرو باقری)، آیات قرآن کریم و تفسیر «تسنیم» آیتالله جوادی آملی تحلیل شد. در بخش دوم، الگوی استخراجشده با روش دلفی (15 نفر از خبرگان شامل اعضای هیئت علمی دکتری فلسفه تعلیم و تربیت و حوزویان سطح 4 به بالا) اعتباربخشی گردید. مقوله محوری «تربیت فطری توحیدی» شناسایی شد. عوامل علّی (وراثت معنوی)، زمینهای (خانواده)، مداخلهگر (مدرسه و جامعه)، راهبردها (ترغیب و ترهیب، موعظه، ارشاد، تذکر، امر و نهی و راهبردهای تکمیلی) و پیامدها (آرامش قلب، فرقان، هدایت، نور درونی، قناعت) تبیین گردید. الگوی پارادایمی در سه لایه فلسفی، زیرساختی و عملیاتی طراحی شد. اعتبار الگو با آلفای کرونباخ بالای 0.70، CVI بین 0.90-0.96 و اجماع خبرگان (میانگین بالای 4.2 از 5) تأیید شد. الگوی ارائهشده با تلفیق انسجام نظری و قابلیت اجرایی، میتواند راهنمای عمل برای نظامهای آموزشی در جوامع اسلامی جهت تربیت نسلی مؤمن، متعهد و دارای حیات طیبه باشد.
دانلودها
مراجع
Adli, F., & Abedi, H. A. (2016). The Delphi Method: Theoretical Foundations and Applications. Iran University of Medical Sciences Press.
Adyani, M. T. (2016). Foundations of Islamic Education. Bu-Ali Sina University.
Bagheri, K. (2019). An Introduction to the Philosophy of Education of the Islamic Republic of Iran. Scientific and Cultural Publications.
Bagheri, K. (2020). Hermeneutics and Research Methods in Educational Sciences. University of Tehran Press.
Cohen, J. (1960). A Coefficient of Agreement for Nominal Scales. Educational and psychological measurement, 20(1), 37-46.
Creswell, J. W., & Clark, V. L. P. (2017). Designing and Conducting Mixed Methods Research (3rd ed.). SAGE Publications.
Davoodi, M., & A'Rafi, A. (2015). Methods of Religious Education in the Conduct of the Infallibles. Daftar-e Nashr-e Ma'aref.
Ghasemi, A. (2017). Factors Affecting Religious Education in Islam. Imam Sadiq University Press.
Habibi, A. (2014). The Delphi Method in Qualitative Research. Quarterly Journal of Qualitative Research in the Humanities, 2(1).
Hashemi, S. J. (2011). Foundations of Education from the Perspective of Islam. SAMT Publications.
Hosseinizadeh, S. A. (2014). Goals of Religious Education from the Perspective of the Qur'an and Hadith. Research Institute of Hawzah and University.
Hsu, C. C., & Sandford, B. A. (2020). The Delphi Method: Techniques and Applications. Springer.
Javadi Amoli, A. (2008). Tafsir Tasnim. Esra Publishing Center.
Kant, I. (2013). Education from Kant's Perspective (G. Shokouhi, Trans.). Astan Quds Razavi Publications.
Majlisi, M. B. (2013). Bihar al-Anwar. Al-Wafa Institute.
Mayer, F. (2024). History of the Philosophy of Western Education (A. A. Fayyaz, Trans.). University of Tehran.
Mesbah Yazdi, M. T. (2021). Foundations of Islamic Education. Imam Khomeini Educational and Research Institute.
Motahhari, M. (2016). Education in Islam. Sadra Publications.
Naqibzadeh, M. A. (2014). A Look at the Philosophy of Education. Tahouri Publications.
Nasr, S. H. (2014). Islamic Philosophy and Education. Harvard University Press.
Palmer, R. (2012). Hermeneutics (M. S. Hanai, Trans.). Hermes.
Rahayu, E. S. (2016). Foundation of Islamic Education: Axiological Perspective. Journal of Islamic Education.
Rahbar, M. T., & Rahimian, M. H. (2013). The Relationship between Ethics and Education from the Perspective of Islam. Ethics and Education Quarterly, 3(2), 45-68.
Salahshouri, A. (2013). Mulla Sadra and the Goals of Education. Hikmat-e Sadra'i Quarterly(2).
Sarmadi, M. R. (2019). Philosophy of Islamic Education. Research Institute of Hawzah and University.
Strauss, A., & Corbin, J. (2016). Basics of Qualitative Research: Techniques and Procedures for Developing Grounded Theory. University of Tehran Press.
Vaezi, A. (2014). An Introduction to Hermeneutics. Research Institute for Islamic Culture and Thought.
دانلود
چاپ شده
ارسال
بازنگری
پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2025 Mehdi Mahmodi; Payman Sadafi Hamedani, Mohammad Reza Sarmadi, Parvaneh Mehrjoo (Author)

این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.