بررسی تطبیقی ارزشهای اخلاقی (صبر، رضا، توکل، تسلیم و محبت) از دیدگاه عرفانی دیدگاه خواجه عبدالله انصاری و مقایسه آن با امام خمینی (ره)
کلمات کلیدی:
عرفان اسلامی, صبر, رضا, توکل, تسلیم, محبت, خواجه عبدالله انصاری, امام خمینیچکیده
این پژوهش به بررسی تطبیقی پنج ارزش و مقام عرفانی صبر، رضا، توکل، تسلیم و محبت—از منظر دو متفکر برجسته اسلامی، خواجه عبدالله انصاری و امام خمینی (ره) میپردازد. این مقامات، بهعنوان هستههای اصلی سلوک عرفانی، نقشی بنیادین در شکلدهی به رفتار اخلاقی، آرامش روانی و عبودیت سالک دارند. مطالعه حاضر با بهرهگیری از تحلیل متون کلاسیک عرفانی، آثار فلسفی-عرفانی امام خمینی و منابع تفسیری قرآن و احادیث، تلاش میکند ابعاد نظری، سلوکی و عملی این مقامات را بازنمایی کند. نتایج پژوهش نشان میدهد که هر یک از این بزرگان، با وجود تفاوت در سبک بیانی و رویکرد معرفتی، مقامات مذکور را بهعنوان مسیرهایی برای گذار از خودمحوری به فنا در مشیت الهی تبیین میکنند: خواجه عبدالله انصاری بر جنبه ذوقی، حالات قلبی و تجربۀ لحظهای عرفانی تأکید دارد، در حالی که امام خمینی (ره) مقامات را در چارچوب معرفت توحیدی، وحدت افعالی و شهود وجودی تحلیل میکند. مقایسه تطبیقی این دیدگاهها نشان میدهد که مقامات پنجگانه، ساختاری نظاممند و یکپارچه از تحول روحی و اخلاقی را تشکیل میدهند و سالک را از مرحله تربیت نفس و تهذیب اخلاقی به مرحله فنا و قرب الهی میرسانند. این مطالعه با ارائه تحلیلی تلفیقی، میتواند به درک عمیقتر ابعاد نظری و عملی عرفان اسلامی کمک کرده و مبنایی برای پژوهشهای آتی در حوزه اخلاق و سلوک عرفانی فراهم سازد.
دانلودها
مراجع
Amiri Moghaddam, M., Ghadimi, B., & Alipour Darvishi, Z. (2021). Modeling the Development Pattern of Virtue-Based Ethical Values in Iranian Championship Sports Based on Discursive Ethical Values and Consequentialism. Research in Sport Physiology and Management, 13(1), 105-123.
Ayati, S. M., & Salari, A. (2011). Mysticism and Mystical-Ethical Characters in Ferdowsi's Shahnameh. Islamic Mysticism (Religions and Mysticism), 8(29).
Bagheri, F., Jafarinia, S., & Hassanpour, A. (2019). The Relationship Between Ethical Values and the Manifestation of Ethical and Citizenship Behaviors. Ethics in Science and Technology, 14(3), 133-136.
Fahim, A. R., & Nazari, A. (2016). Comparison of Two Schools: Ibn Arabi's Islamic Mysticism and Abulafia's Prophetic Kabbalah through Analysis of the Numerical Value System of the Alphabet. Religious Research, 4(7), 29-54.
Farhadi Ajorloo, S., Mojtahed Soleimani, A., & Khazaei, S. A. (2019). Ethical Valuation of Jurisprudential and Legal Competence of Spouses. Ethical Research (Association for Islamic Studies), 9(4), 197-212.
Karami, M., & Hosseini, M. (2018). The Relationship between Ethical Values and Aesthetic Values in a Work of Art. Knowledge, 11(1), 209-226.
Kavand, A., Moradi, M., & Nasiri, J. (2022). Monotheism in the Quran and Mysticism (Moral Growth): Case Study of Monotheism in Praise. Islamic Mysticism (Religions and Mysticism), 19(74), 63-83.
Mobasher, T., & Salehi, M. (2020). The Relationship between Emotional Intelligence, Ethical Climates, and Corporate Ethical Values with Auditors' Ethical Judgment. Ethics in Science and Technology, 15(2), 108-114.
دانلود
چاپ شده
ارسال
بازنگری
پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2025 Leila Khodabakhshi (Author); Maryam Bakhtiar; Abdolmajid Maghami (Author)
این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.
