کارکرد آیات قرآنی در تعلیق معنایی حکایتهای گلستان سعدی
کلمات کلیدی:
تعلیق معنایی, گلستان سعدی, اقتباس قرآنی, تضمین, تمثیل, ترجمهچکیده
این پژوهش به واکاوی دقیق کارکرد آیات قرآنی در سازوکار تعلیق معنایی حکایتهای گلستان سعدی میپردازد. هدف محوری این تحقیق، آشکار ساختن این سازوکار پیچیده است که چگونه سعدی با ادغام هوشمندانه عناصر کلام وحی در ساختار روایی خود، اعتبار و عمق آموزههای اخلاقی مندرج در حکایات را به سطحی فراتر از توصیههای صرفاً عرفی ارتقا میدهد. از منظر روش تحقیق، این مطالعه بر پایه تحلیل کیفی محتوای متون ادبی و با اتخاذ رویکردی تاریخی-تفسری و تطبیقی بنا شده است. تمامی شواهد قرآنی در بستر حکایات، به دقت در سه دسته اصلی دستهبندی و مورد بررسی قرار گرفتهاند: ۱) تضمین مستقیم و ارجاع لفظی؛ 2) استفاده از تمثیلهای روایی و داستانی ریشه گرفته از قرآن؛ و ۳) ترجمه و اقتباس معنایی بلیغ از مضامین قرآنی. نتایج کلیدی نشان میدهد که مهمترین کارکرد این تضمینها، ایجاد یک تعلیق معنایی پایدار است. این تعلیق، حکم نهایی هر پند را از حوزه فردی خارج کرده و آن را در منظومه قوانین ثابت و جهانشمول الهی مستقر میسازد. سعدی با این روش، اصول اخلاقی را نه به عنوان توصیههای متغیر، بلکه به عنوان احکام عملی برگرفته از منبع مشروعیت، به مخاطب منتقل میکند. در مجموع، حضور قرآن در گلستان، موتور محرک مشروعیتبخشی و تبدیل پند زمینی به پیامی دارای ثبات الهیاتی است.
دانلودها
مراجع
Azar, A. E. (1996). Saadi Studies. Mitra Publications.
Empson, W. (1930). Seven Types of Ambiguity. Chatto & Windus.
Fakhr Razi, M. i. O. (1999). Mafatih al‑Ghayb (al‑Tafsir al‑Kabir). Dar Ihya al‑Turath al‑‘Arabi.
Haghighat, A. (2007). Dictionary of Persian Poets from the Beginning to the Present. Komesh Publications.
Ibn Ashur, M. T. (1999). Tafsir al‑Tahrir wa al‑Tanwir (Tafsir Ibn Ashur). Al‑Tarikh Institute.
Javadi Amoli, A. (2006). Tafsir Tasnim. Esra Publications.
Lotfi Samimi, N., Pouralkhas, S., Zahiri Nav, B., & Moharami, R. (2023). Study of Visual and Rhetorical Influence of the Qur'an in Saadi's Golestan. Persian Language Studies (Shefa‑ye Del), 6(16), 117-147.
Majd, O., & Abin, E. (2012). Saadi’s Techniques of Using Quranic Verses. Stylistics of Persian Poetry and Prose (Bahar‑e Adab), 5(1), 67-78.
Makarik, I. (2006). Encyclopedia of Contemporary Literary Theory. Agah Publications.
McKee, R. (2020). Story: Substance, Structure, Style, and the Principles of Screenwriting. Hermes Publications.
Moqaddas, R. (2008). A Comparative Study of Quranic Adaptations in Saadi's Golestan and Bustan. Alzahra University Journal of Humanities(74), 171-202.
Pfister, M. (2023). Theory and Analysis of Drama. Minuye Kherad.
Qurtubi, S. a. D. (1964). Al‑Jami‘ li‑Ahkam al‑Qur’an (Tafsir al‑Qurtubi). Dar al‑Kutub al‑Misriyya.
Radouyani, M. i. O., & Shariat, M. J. (2007). Tarjuman al‑Balaghah. Dezh‑e Napasht.
Rimmon‑Kenan, S. (2008). Narrative Fiction: Contemporary Poetics. Niloufar.
Saadi, M. i. A. (2005). Golestan. Kharazmi Publications.
Safa, Z. (2009). History of Literature in Iran. Ferdows Publications.
Suyuti, A. a. R. i. A. B. (1994). Al‑Durr al‑Manthur fi al‑Tafsir bil‑Ma’thur. Dar al‑Fikr.
Tabatabaei, M. H. (2019). Tafsir al‑Mizan. Islamic Propagation Office.
Todorov, T. (2018). Poetics of Prose. Niloufar.
Toolan, M. (2014). Narrative: A Critical‑Linguistic Introduction. SAMT Publications.
Zamakhshari, J. M. i. O. (1986). Al‑Kashshaf ‘an Haqaiq Ghawamid al‑Tanzil (Tafsir al‑Kashshaf). Dar al‑Kitab al‑‘Arabi.
دانلود
گاهشمار انتشار
- ارسال
- بازنگری
- پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2025 Maryam Shafiee Taban; Farideh Akhavan Palang Saraei, Godarz Kakavandi (Author)
این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.
