بررسی تناسب آیات و سور قرآن کریم با تکیه بر شواهد درونمتنی
کلمات کلیدی:
تناسب, فواتح و خواتم, آیات و سور, لفظی و معنوی, اعجاز قرآنچکیده
مسئله تناسب آیات قرآن کریم، یکی از انواع علوم قرآنی و از جلوههای اعجاز قرآن کریم به شمار میرود که به بررسی پیوندها و پیوستگیهای میان آیات، سور و بخشهای مختلف قرآن میپردازد. هدف این پژوهش، بررسی دقیق انواع تناسب و شواهد درونمتنی موجود در ساختار آیات و سور است. پژوهش حاضر با روش «توصیفی-تحلیلی» انجام شده و با تکیه بر بررسی دقیق متن قرآن و آرای مفسران، به استخراج روابط معنایی و لفظی پرداخته است. یافتههای پژوهش نشان میدهد که تناسبات میان آیات و سور به دو دسته کلی «لفظی» (ارتباط آشکار) و «معنوی» (ارتباط غیرآشکار) تقسیم میشوند. در بخش معنوی، مفاهیمی نظیر تنظیر، تمثیل، مضاده، استطراد، تمکین و تصدیر نقش کلیدی در ایجاد انسجام درونی متن ایجاب میکنند. نتایج بررسیهای انجام شده بر روی گروههایی از سورها از جمله الحامدات، حروف مقطعه (الم)، الطواسیم، المسبحات، الحوامیم، العزائم و جزء سی، نشاندهنده وجود ۵۰ مورد تناسب معنایی و ۱۳ مورد تناسب لفظی-معنایی است که نشان از پیوستگی ساختاری و غرض کلی سورها دارد. این پژوهش نتیجه میگیرد که قرآن کریم برخلاف دیدگاه برخی مستشرقان، یک متن پراکنده نیست، بلکه دارای یک نظم درونی، منسجم و هدفمند است که هر بخش از آن در خدمت معنای کل است.
دانلودها
مراجع
Abu al-Futuh al-Razi, H. i. A. (1988). Rawd al-Jinan wa Ruh al-Janan fi Tafsir al-Qur'an. Astan Quds Razavi.
Abu Hayyan, M. i. Y. (1999). Al-Bahr al-Muhit fi al-Tafsir. Dar al-Fikr.
al-Hawwa, S. (1989). Al-Asas fi Tafsir al-Qur'an. Dar al-Ilm.
al-Rafi'i, M. S. (1973). I'jaz al-Qur'an wa al-Balaghah al-Nabawiyyah. Dar al-Kitab al-Arabi.
Alusi, M. i. A. (1995). Ruh al-Ma'ani fi Tafsir al-Qur'an al-Azim wa al-Sab' al-Mathani. Dar al-Kutub al-Ilmiyyah.
Amin, N. B. (2010). Makhzan al-Irfan fi Tafsir al-Qur'an. Golha Publishing.
Ibn Abi al-Isba, A. a.-A. i. A. a.-W. (1989). Badi' al-Qur'an (A. Mirlouhi, Trans.). Astan Quds Razavi.
Ibn al-Athir, N. i. M. (1971). Al-Mathal al-Sa'ir fi Adab al-Katib wa al-Sha'ir. Dar Nahdat li al-Tiba'ah wa al-Nashr wa al-Tawzi'.
Ibn al-Zubayr, A. i. I. (2007). Al-Burhan fi Tanasub Suwar al-Qur'an. Dar Ibn al-Jawzi.
Ibn Arabi, M. i. A. (1990). Rahmah min al-Rahman fi Tafsir wa Isharah al-Qur'an. Matba'at Nazar.
Ibn Ashur, M. a.-T. (1999). Tafsir al-Tahrir wa al-Tanwir. Mu'assasat al-Tarikh al-Arabi.
Ibn Faris, A. (1979). Mu'jam Maqayis al-Lughah. Dar al-Fikr.
Ibn Manzur, M. i. M. (1994). Lisan al-Arab. Dar Sadir.
Ibn Qutaybah, A. i. M. (1981). Ta'wil Mushkil al-Qur'an. Dar al-Kutub al-Ilmiyyah.
دانلود
چاپ شده
ارسال
بازنگری
پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2025 Mina Vahdani Banam (Author); Mohammad Hosein Saain; Farhad Edrisi (Author)
این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.
