کارکردهای انفاق برای تحقق حقوق شهروندی اسلامی با تأکید بر نفی تکاثر ثروت

چکیده

انفاق به عنوان یکی از احکام مهم اسلام، ابعاد اقتصادی و اجتماعی اثرگذاری دارد. زیرا به طور مشخص بر کمک به دیگران چه به صورت واجب و چه به صورت مستحب، خواستار بهبود شرایط اقتصادی و اجتماعی برای آحاد جامعه است. در پژوهش حاضر با هدف بررسی کارکرد انفاق در تحقق حقوق شهروندی از منظر نفی تکاثر ثروت، این پرسش مطرح است که انفاق چه نقشی در تحقق حقوق شهروندی ایفا می­کند؟ در مقاله حاضر از روش توصیفیح-تحلیلی و ابزار کتابخانه­ای استفاده شده که بیشتر با مراجعه به متون دینی از جمله آیات و روایات انجام شده است. نتایج نشان داده است که دستگیری از مستمندان و فقیران جامعه، کمک به بهبود وضعیت معیشتی جامعه اسلامی، جلوگیری از نابرابری و انباشت ثروت برای عده خاص، حمایت از شغل مناسب برای افراد جامعه، کمک به برقراری عدالت به عنوان ابعاد مهم آثار انفاق در عرصه حقوق شهروندی اسلامی هستند که همگی از اصول حقوق شهروندی محسوب می­شوند. از نظر الگوی شهروندی نیز، انفاق کمک می­کند تا علاوه بر رفع نیازهای مادی شهروندی، نوع خاصی از تعاون و همبستگی در جامعه اسلامی شکل بگیرد که در شرایط اضطراری و حساس، حس نوع­دوستی و همکاری میان افراد شکل بگیرد و از بی مسؤولیتی افراد در قبال یکدیگر جلوگیری شود. بدین ترتیب انفاق هم به­عنوان یکی از حکام و دستورات مهم شریعت اسلام، کارکرد اجتماعی مؤثری دارد که اگر به نحو مطلوبی سازماندهی شود، زمینه را برای دستیابی به عدالت و سایر نیازهای در حال تغییر شهروندان فراهم می‌نماید که در نوع خود بسیار خاص و نشان­دهنده ابعاد عملی آموزه­های شرعی اسلام است.