ارزشهای پایدار معماری نور در مساجد ایرانی اسلامی
کلمات کلیدی:
ارزشهای پایدار, معماری, نور, مساجد ایرانی اسلامی, فضای معنویچکیده
خداوند در قرآن خود را نور زمین و آسمانها میداند (الله نور السماوات و الارض). موضوع نور بسیار حائز اهمیت است بهطوری که که سورهای با این نام (سوره 24) در قرآن آمده است. با توجه به اهمیت نور در معماری مساجد، متاسفانه در مساجد امروزی به عنصر نور (که نقش کلیدی در طراحی مسجد دارد) توجه نشده است. امروزه نگرش کمیتی و نادیدهگرفتهشدن جنبههای معنایی نور طبیعی در طراحی فضاهای مساجد، نیاز به مطالعه و بررسی بیشتر درجهت ایجاد فضاهای کیفی را نشان میدهد. بر این اساس هدف پژوهش حاضر ارزیابی نحوه حضور کیفی نور و ارائه راهکارهای عملی جهت بکارگیری نور کیفی در معماری مساجد معاصر میباشد. در این مقاله شناسایی خصوصیات کیفی نور براساس متون قرآنی است، که برمبنای تاویلهای صورتگرفته توسط فلاسفه اسلامی در خصوص آیات قرآنی و بررسی مفاهیم مستتر در اجزای این آیات، مشخصات کیفی نور مستخرج شدهاست. باتوجه به این مشخصات، اصول استخراج شده کیفی نور شامل هفت اصل: اصل اصالتوجود، اصل مراتبوجود، اصل عدلیه، اصل مجرد، اصل پایایی، اصل رهنمونی و اصل نشانگی میباشد و پیام مرتبط آن در معماری مساجد ایرانی اسلامی شامل: وحدت، حرکت، همسانی، عروج، یارایی، رهنمود و تلویحی است. درتحقیق حاضر برای بررسی رابطه کیفیت نور روز در فضای مسجد، مساجد شیخ لطف الله، امام، حکیم، رحیمخان، سید، که از بین تمامی مساجد ویژگی طراحی نور طبیعی در ایجاد فضای معنوی در آنها شاخصتر بوده، انتخاب گردیده است. این پژوهش با روش توصیفی–تحلیلی و براساس اطلاعات میدانی و کتابخانهای انجام شده است.
دانلودها
مراجع
Akbari Baseri, Q., Mohammad, G., & Maryam. (2014). The Place of the Examples of Colored Lights in the Sacred Architecture of Iran. Journal of Armanshahr, 7(Spring), 1-9.
Amoli, H. E. A. (1989). Jame Alasrar va Manba Alanwar.
Bamanian, M. R. (2009). A Look at the Visual Expression in the Holy Quran.
Bamanian, M. R., & Nikodel, F. (2014). A Study of the Types of Lighting and Methods of Providing Light in Mosques. Journal of Islamic Architecture Research, 1(3), 60-74.
Geva, A., & Mukherji, A. (2007). A Study of Light/Darkness in Sacred Settings: Digital Simulations. International Journal of Architectural Computing (IJAC), 05(03). https://doi.org/https://doi.org/10.1260/147807707782581756
Houmani-Rad, M., & Sharafi Nafar, A. (2015). An Exploration of the Relationship between Ergonomics and Spirituality of Daylight in Mosque Architecture. Journal of Armanshahr, 8(Spring), 1-13.
Houmani-Rad, M., & Tahbaz, M. (2014). Investigating the Role of Daylight in Creating a Spiritual Atmosphere in Contemporary Mosques. Journal of Armanshahr, 7(Spring), 11-23.
Sanusi Hassan, A., & Arab, Y. (2013). Analysis of Lighting Performance between Single Dome and Pyramid Roof Mosque in Mostar, Bosnia Herzegovina. Social and Behavioral Sciences, 91. https://doi.org/https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2013.08.395
Tahbaz, M., Kazemzadeh, M., & Jalilian, S. (2013). Natural Lighting in Traditional Houses of Kashan: A Case Study of Ameriha House. Journal of Iranian Architectural Studies, No. 4(Autumn and Winter), 87-108.
Vahabi, A., & Mousavi Zadeh, M. (2006). The Principles of Art and Aesthetics from the Perspective of the Quran. 97-116.
Wardono, P., & Wibisono, A. (2013). Sensory Effect of Daylight on Contemplative Perception of Space. Social and Behavioral Sciences, 85. https://doi.org/https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2013.08.350
دانلود
چاپ شده
ارسال
بازنگری
پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2024 معرفت و بصیرت اسلامی
این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.
