تحلیل تطبیقی مضامین و صنایع بلاغی در غدیریه‌های محمدعبدالمنعم خفاجی و احمد ناظرزاده کرمانی
کلمات کلیدی:
غدیریه, ادبیات تطبیقی, محمد عبدالمنعم خفاجی, احمد ناظرزاده کرمانی, بلاغت, ولایتچکیده
واقعه غدیر خم، به‌عنوان یکی از بنیادی‌ترین رخدادهای تاریخ اسلام، همواره الهام‌بخش شاعران فارسی‌زبان و عرب‌زبان در خلق آثار آیینی بوده است. غدیریه، به‌عنوان گونه‌ای برجسته از شعر دینی، جلوه‌گاه پیوند ایمان و هنر است. پژوهش حاضر با رویکرد تطبیقی به بررسی دو نمونه برجسته از غدیریه‌های معاصر، یعنی سروده محمد عبدالمنعم خفاجی، شاعر مصری، و احمد ناظرزاده کرمانی، شاعر ایرانی، می‌پردازد. هدف اصلی، تحلیل مضامین مشترک، صنایع بلاغی و تفاوت‌های سبکی این دو شاعر در بازنمایی ولایت امام علی (ع) و واقعه غدیر است. روش پژوهش توصیفی–تحلیلی و مبتنی بر تحلیل متن است. یافته‌ها نشان می‌دهد که هر دو شاعر امام علی (ع) را مظهر عدل، شجاعت و هدایت الهی می‌دانند و از آیات کلیدی قرآن (از جمله آیات اکمال، تبلیغ، ولایت و تطهیر) و احادیث نبوی برای استناد بهره گرفته‌اند. خفاجی با زبانی عرفانی، نورانی و حماسی و با تأکید بر شجاعت و شفاعت اخروی، و ناظرزاده کرمانی با زبانی عاطفی، سیاسی و عدالت‌محور و با تمرکز بر کمال دین و کیفر انکار، به این مضامین پرداخته‌اند. تفاوت‌های فرهنگی و سنت شعری ایران و مصر در لحن، تصویرسازی و ساختار بلاغی (مانند تکرار، سجع و جناس) کاملاً مشهود است. در نهایت، غدیریه در هر دو زبان فارسی و عربی، نه تنها دارای ارزش ادبی والا، بلکه بستری برای تداوم اندیشه ولایت و تقویت وحدت فرهنگی امت اسلامی است.
دانلودها
مراجع
Abd al-Sada, R. K., & Al-Hassani, K. J. (2010). Encyclopedia of Ghadir Poets (Mawsu'at Shu'ara al-Ghadir) (Vol. 7). Al-Ataba al-Alawiya al-Muqaddasa.
Amini, A. Al-Ghadir in the Book, the Sunnah, and Literature (Al-Ghadir fi al-Kitab wa al-Sunnah wa al-Adab) (Vol. 1). Besat.
Badawi, A., & Eftekharzadeh, A. M. (1995). Greek Influences in the Islamic World. Amirkabir.
Hashemi, A. b. I. b. M. (2008). Gems of Eloquence in Meanings, Statement, and Invention (Jawahir al-Balagha fi al-Ma'ani wa al-Bayan wa al-Badi'). Mu'assasat al-A'lami lil-Matbu'at.
Homaei, J. (2010). Rhetorical Arts and Literary Devices (Funun-e Balaghat va Sana'at-e Adabi). Ahoura.
Kermani, A. N. (1990). Divan of Religious Poems. University of Tehran Press.
Kulayni, M. b. Y. (1986). Al-Kafi (Vol. 1). Dar al-Kutub al-Islamiyah.
Majlisi, M. B. (1983). Seas of Lights (Bihar al-Anwar). Dar Ihya al-Turath al-Arabi.
Servatian, B. (2016). New Approaches in Comparative Literature. SAMT.
Shamisa, S. (1995). Expression and Meanings. Ferdows.
Tabari, M. b. J. (1967). The Comprehensive Statement on the Interpretation of the Quran (Jami' al-Bayan fi Tafsir al-Quran) (Vol. 3). Dar al-Ma'rifah.
Tabataba'i, S. M. H. (1995). Al-Mizan in the Interpretation of the Quran (Vol. 5). Islamic Publications Office.
دانلود
گاه‌شمار انتشار
- ارسال
- بازنگری
- پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2026 Yosra Zaferani (Author); Simin Valavi; Soundus Kordabadi (Author)
این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.
