بررسی آیه «اِن مِنکُم اِلّا وَارِدُهَا» با تأکید بر نگره علامه مجلسی در بحار الانوار
کلمات کلیدی:
عذاب جهنم, آیه ورود, بحار الانوار, مجلسیچکیده
آیه «اِن مِنکُم اِلّا وَارِدُهَا» از جمله آیات ناظر به موضوع جهنم است که در مورد مفهوم و مدلول آن، اختلافنظر فراوانی میان مفسران و اندیشمندان وجود دارد. با نظر داشتِ ضرورت تبیین دقیقتر و تفکیکیِ آیات قرآن، نگاشته حاضر با استفاده از روش متنپژوهی، به توصیف و تحلیل دیدگاه علامه مجلسی پرداخته و بدین رهیافت رسیده است که از نگاه مجلسی، "ورود" در این عبارت میتواند در معانیِ "حضور"، "داخل شدن" و "عبور" بهکار رود گرچه"داخل شدن"، معنایی متقنتر است. طبق دیدگاه وی، بازگشت ضمیرِ "ها" به "جهنم"، بازگشتی صائبتر است و مرجع ضمیر "کُم" نیز شمولیت دارد. واکاویِ نگرهی مزبور نشان میدهد که دیدگاه او درباره مراجع ضمیر، دیدگاهی مستند به شواهد فراوان است اما سه معنای مربوط به "ورود" را میتوان با یکدیگر تلفیق نمود و تحلیلی بدین صورت ارائه داد: جهنم، به سرزمین محشر احاطه داشته و صراط در متن آن قرار دارد و مردم هیچ راهی برای رفتن به بهشت ندارند جز آنکه از آنجا بگذرند. بر این پایه، "ورود به جهنم" برای یک دسته از افراد، "داخلشدنی عبورگونه و کوتاه و غیرمتاثر از آتش" و برای دستهای دیگر، دخول و حضوری ماندگارتر و عذابآمیز است.
دانلودها
مراجع
قرآن کریم، مترجم: محمد رضایی اصفهانی و همکاران، قم: موسسه تحقیقاتی فرهنگی دار الذکر، 1383
1- آلوسی، سید محمود، روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم، بیروت: دار الکتب العلمیۀ، 1415ق
2- ابن بابویه، محمد بن علی، اعتقادات الامامیۀ، قم: کنگره شیخ مفید، 1414ق
3- ابن عربی، محمد بن علی، تفسیر ابن عربی، بیروت: دار احیاء التراث العربی، 1422ق
4- ثقفی تهرانی، محمد، تفسیر روان جاوید، تهران: برهان، 1398ق
5- حجازی، محمد محمود، التفسیر الواضح، بیروت: دار الجیل الجدید، 1413ق
6- حوی، سعید، الاساس فی التفسیر، قاهره: دار السلام، 1424ق
7- خفاجی، احمد بن محمد، عنایۀ القاضی و کفایۀ الراضی، بیروت: دار الکتب العلمیۀ، 1417ق
8- دروزه، محمد عزت، التفسیر الحدیث، قاهره: دار احیاء الکتب العربیه، 1383ق
9- راغب اصفهانی، حسین بن محمد، مفردات الفاظ القرآن، محقق: صفوان عدنان داوودی، بیروت- دمشق: دار القلم- دار الشامیۀ، 1412ق
10- زمخشری، محمود بن عمر، الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل، بیروت: دار الکتاب العربی، 1407ق.
11- صابونی، محمد علی، صفوۀ التفاسیر، بیروت: دار الفکر، 1421ق
12- طباطبائی، سید محمد حسین، المیزان فی تفسیر القرآن، قم: انتشارات اسلامی جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، 1417ق
13- -------------------، المیزان فی تفسیر القرآن، مترجم: سید محمد باقر موسوی همدانی، قم: انتشارات اسلامی جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، 1374
14- طبری، محمد بن جریر، جامع البیان فی تفسیر القرآن، بیروت: دار المعرفۀ، 1412ق.
15- طوسی، محمد بن حسن، التبیان فی تفسیر القرآن، بیروت: دار احیاء التراث العربی، بی تا.
16- فخر رازی، محمد بن عمر، مفاتیح الغیب، بیروت: دار احیاء التراث العربی، 1420ق
17- فیض کاشانی، ملا محسن، تفسیر الصافی، تهران: انتشارات صدر، 1415ق
18- قنوجی، سید محمد صدیق، فتح البیان فی مقاصد القرآن، بیروت: دار الکتب العلمیۀ، 1420ق
19- قمی، علی بن ابراهیم، تفسیر القمی، قم: دار الکتاب، 1363
20- قمی مشهدی، محمد بن محمد رضا، کنز الدقائق و بحر الغرائب، تهران: سازمان چاپ و انتشارات وزارت ارشاد اسلامی، 1368
21- قونوی، اسماعیل بن محمد، حاشیه القونوی علی تفسیر البیضاوی، بیروت: دار الکتب العلمیه، 1422ق
22- کبیر مدنی شیرازی، سید علی خان بن احمد، ریاض السالکین فی شرح صحیفۀ سید الساجدین، محقق: محسن حسینی امینی، قم: دفتر انتشارات اسلامی، 1409ق.
23- مازندرانی، محمد صالح بن احمد، شرح الکافی- الاصول و الروضۀ، محقق: ابوالحسن شعرانی، تهران: المکتبۀ الاسلامیۀ، 1382ق
24- مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، محقق: جمعی از محققان، بيروت: دار احیاء التراث العربی، 1403 ق.
25- مدرسی، سید محمد تقی، من هدی القرآن، تهران: دار محبی الحسین(علیه السلام)، 1419ق
26- مرتضوی، سید ضیاء، دانشنامه امام خمینی(ره)، تهران: موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره)، 1400ش.
27- مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران: دار الکتب الاسلامیه، 1374
دانلود
چاپ شده
ارسال
بازنگری
پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2024 معرفت و بصیرت اسلامی

این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.