بررسی آیه «اِن مِنکُم اِلّا وَارِدُهَا» با تأکید بر نگره علامه مجلسی در بحار الانوار

نویسندگان

    غلامحسین صفدری دانشجوی دکتری، گروه علوم قرآن و حدیث، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
    مهدی مهریزی * دانشیار،گروه علوم قرآن و حدیث، الهیات و علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. m-mehrizi@srbiau.ac.ir
    مژگان سرشار استادیار، گروه علوم قرآن و حدیث ، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
https://doi.org/10.61838/iki.2.3.2

کلمات کلیدی:

عذاب جهنم, آیه ورود, بحار الانوار, مجلسی

چکیده

آیه «اِن مِنکُم اِلّا وَارِدُهَا» از جمله آیات ناظر به موضوع جهنم است که در مورد مفهوم و مدلول آن، اختلاف­نظر فراوانی میان مفسران و اندیشمندان وجود دارد. با نظر داشتِ ضرورت تبیین دقیق­تر و تفکیکیِ آیات قرآن، نگاشته حاضر با استفاده از روش متن­پژوهی، به توصیف و تحلیل دیدگاه علامه مجلسی پرداخته و بدین رهیافت رسیده است که از نگاه مجلسی، "ورود" در این عبارت می­تواند در معانیِ "حضور"، "داخل شدن" و "عبور" به­کار رود گرچه"داخل شدن"، معنایی متقن­تر است. طبق دیدگاه وی، بازگشت ضمیرِ "ها" به "جهنم"، بازگشتی صائب­تر است و مرجع ضمیر "کُم" نیز شمولیت دارد. واکاویِ نگره­­ی مزبور نشان می­دهد که دیدگاه او درباره مراجع ضمیر، دیدگاهی مستند به شواهد فراوان است اما سه معنای مربوط به "ورود" را می­توان با یکدیگر تلفیق نمود و تحلیلی بدین صورت ارائه داد: جهنم، به سرزمین محشر احاطه داشته و صراط در متن آن قرار دارد و مردم هیچ راهی برای رفتن به بهشت ندارند جز آنکه از آنجا بگذرند. بر این پایه، "ورود به جهنم" برای یک دسته از افراد، "داخل­شدنی عبورگونه و کوتاه و غیرمتاثر از آتش" و برای دسته­ای دیگر، دخول و حضوری ماندگارتر و عذاب­آمیز است.

دانلودها

دسترسی به دانلود اطلاعات مقدور نیست.

مراجع

قرآن کریم، مترجم: محمد رضایی اصفهانی و همکاران، قم: موسسه تحقیقاتی فرهنگی دار الذکر، 1383

1- آلوسی، سید محمود، روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم، بیروت: دار الکتب العلمیۀ، 1415ق

2- ابن بابویه، محمد بن علی، اعتقادات الامامیۀ، قم: کنگره شیخ مفید، 1414ق

3- ابن عربی، محمد بن علی، تفسیر ابن عربی، بیروت: دار احیاء التراث العربی، 1422ق

4- ثقفی تهرانی، محمد، تفسیر روان جاوید، تهران: برهان، 1398ق

5- حجازی، محمد محمود، التفسیر الواضح، بیروت: دار الجیل الجدید، 1413ق

6- حوی، سعید، الاساس فی التفسیر، قاهره: دار السلام، 1424ق

7- خفاجی، احمد بن محمد، عنایۀ القاضی و کفایۀ الراضی، بیروت: دار الکتب العلمیۀ، 1417ق

8- دروزه، محمد عزت، التفسیر الحدیث، قاهره: دار احیاء الکتب العربیه، 1383ق

9- راغب اصفهانی، حسین بن محمد، مفردات الفاظ القرآن، محقق: صفوان عدنان داوودی، بیروت- دمشق: دار القلم- دار الشامیۀ، 1412ق

10- زمخشری، محمود بن عمر، الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل، بیروت: دار الکتاب العربی، 1407ق.

11- صابونی، محمد علی، صفوۀ التفاسیر، بیروت: دار الفکر، 1421ق

12- طباطبائی، سید محمد حسین، المیزان فی تفسیر القرآن، قم: انتشارات اسلامی جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، 1417ق

13- -------------------، المیزان فی تفسیر القرآن، مترجم: سید محمد باقر موسوی همدانی، قم: انتشارات اسلامی جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، 1374

14- طبری، محمد بن جریر، جامع البیان فی تفسیر القرآن، بیروت: دار المعرفۀ، 1412ق.

15- طوسی، محمد بن حسن، التبیان فی تفسیر القرآن، بیروت: دار احیاء التراث العربی، بی تا.

16- فخر رازی، محمد بن عمر، مفاتیح الغیب، بیروت: دار احیاء التراث العربی، 1420ق

17- فیض کاشانی، ملا محسن، تفسیر الصافی، تهران: انتشارات صدر، 1415ق

18- قنوجی، سید محمد صدیق، فتح البیان فی مقاصد القرآن، بیروت: دار الکتب العلمیۀ، 1420ق

19- قمی، علی بن ابراهیم، تفسیر القمی، قم: دار الکتاب، 1363

20- قمی مشهدی، محمد بن محمد رضا، کنز الدقائق و بحر الغرائب، تهران: سازمان چاپ و انتشارات وزارت ارشاد اسلامی، 1368

21- قونوی، اسماعیل بن محمد، حاشیه القونوی علی تفسیر البیضاوی، بیروت: دار الکتب العلمیه، 1422ق

22- کبیر مدنی شیرازی، سید علی خان بن احمد، ریاض السالکین فی شرح صحیفۀ سید الساجدین، محقق: محسن حسینی امینی، قم: دفتر انتشارات اسلامی، 1409ق.

23- مازندرانی، محمد صالح بن احمد، شرح الکافی- الاصول و الروضۀ، محقق: ابوالحسن شعرانی، تهران: المکتبۀ الاسلامیۀ، 1382ق

24- مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، محقق: جمعی از محققان، بيروت: دار احیاء التراث العربی، 1403 ق.

25- مدرسی، سید محمد تقی، من هدی القرآن، تهران: دار محبی الحسین(علیه السلام)، 1419ق

26- مرتضوی، سید ضیاء، دانشنامه امام خمینی(ره)، تهران: موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره)، 1400ش.

27- مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران: دار الکتب الاسلامیه، 1374

دانلود

چاپ شده

۱۴۰۳/۰۷/۱۹

ارسال

۱۴۰۳/۰۵/۰۱

بازنگری

۱۴۰۳/۰۶/۳۰

پذیرش

۱۴۰۳/۰۷/۰۸

شماره

نوع مقاله

مقالات

ارجاع به مقاله

صفدری غ.، مهریزی م.، و سرشار م. (1403). بررسی آیه «اِن مِنکُم اِلّا وَارِدُهَا» با تأکید بر نگره علامه مجلسی در بحار الانوار. معرفت و بصیرت اسلامی، 2(3)، 11-19. https://doi.org/10.61838/iki.2.3.2

مقالات مشابه

11-20 از 25

همچنین برای این مقاله می‌توانید شروع جستجوی پیشرفته مقالات مشابه.