آسیب شناسی ذهن از دیدگاه حکمت متعالیه
کلمات کلیدی:
ذهن, عقل, خطا, آسیب شناسی, حکمت متعالیهچکیده
«ذهن» به معنای عقل یا محل تعقل و ادراک میباشد و آنچه به ساحت ذهن وارد میشود هم میتواند حقیقت و واقعیت و ترسیم خارج باشد و هم میتواند در اثر پارهای نقصهای شناختی دچار خطا و انحراف از حقیقت و توهم شود. این مقاله به روش توصیفی تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانهای و دیجیتالی گردآوری شده و ابتدا به تبیین ماهیت ذهن و ارتباط آن با نفس پرداخته و در ادامه به بررسی عوامل آسیب به ذهن و چگونگی آسیب به ذهن و به تبع آن آسیب به علم و ادراک پرداخته و بیان میدارد: ذهن که از دیدگاه حکمت متعالیه استعداد نفس برای ادراک است قابل شدت و ضعف است و ذهنی اگر قوی باشد نفس نیز قوی میگردد زیرا بین ذهن و نفس رابطه مستقیم و دوسویه برقرار است و ذهن از قوای نفس به شمار آمده و اگر ذهن دچار خطای شناختی گردد نفس نیز متقابلا دچار خطا میشود که از آن به توهم و یا جهل تعبیر میشود. همچنین با بررسی نحوه حصول علم در ذهن بیان میدارد که بخاطر اتحاد علم عالم و معلوم خطا و آسیب هر کدام از آنها منجر به خطای شناختی و علم کاذب خواهد شد. همچنین مغز زمینه ساز ادراک است و اگر آسیب ببیند هم ذهن و هم فکر و هم نفس دچار نفص، آسیب و توهم خواهند شد. فکر نیز عبارت است از حرکت ذهن از معلومات به سوی کشف مجهول و از افعال ذهن است و اگر آسیب به ذهن یا نفس وارد گردد به تبع آن فکر نیز دچار آسیب میگردد و علمی که از این طریق حاصل آید غیر واقعی و توهم و انحراف از حقیقت خواهد بود.
دانلودها
مراجع
Fayyazi, G. (1997). Mental Existence in Islamic Philosophy. Ma'aref-e Aghli(6).
Ibn Manzur, M. M. Lisan al-Arab. Dar Ihya al-Turath al-Arabi.
Javadi Amoli, A. (1996). Rahigh-e Makhtoum. Esra Publications.
Khatami, A. (1991). Dictionary of Theology. Saba Publications.
Muzaffar, M. R. (1994). Al-Mantiq (Logic). Sayyid al-Shohada Publications.
Riyahi, A. A., & Eskandari, H. (2010). Stages of the Soul's Evolution from Mulla Sadra's Perspective. Religious Anthropology, 7(24).
Sadr al-Din Shirazi. The Four Journeys.
Sadr al-Din Shirazi. Marginalia on the Metaphysics of al-Shifa. Bidar Publications.
Sadr al-Din Shirazi. (1975). Al-Mabda' wa al-Ma'ad. Iranian Institute of Philosophy.
Sadr al-Din Shirazi. (1981a). Al-Shawahid al-Rububiyyah. University Press (Al-Markaz al-Jami'i lil-Nashr).
Sadr al-Din Shirazi. (1981b). The Transcendent Theosophy in the Four Intellectual Journeys. Dar Ihya al-Turath al-Arabi.
Sadr al-Din Shirazi. (1984). Keys to the Unseen. Institute for Cultural Studies.
Sadr al-Din Shirazi. (1987a). Sharh-e Usul al-Kafi. Institute for Cultural Studies.
Sadr al-Din Shirazi. (1987b). Tafsir al-Quran al-Karim (Exegesis of the Holy Quran). Bidar Publications.
Sadr al-Din Shirazi. (2008). Three Philosophical Treatises. Islamic Propagation Office.
Sajjadi, J. (2000). Dictionary of Mulla Sadra's Philosophical Terms. Ministry of Culture and Islamic Guidance.
Shariati, F., & Shahroudi, M. (2013). The Mind and its Immediate Effects from Mulla Sadra's Perspective. Sadraei Wisdom, 2(1), 71-84. https://doi.org/20.1001.1.23221992.1392.2.1.7.6
Tarihi, F. (1996). Majma' al-Bahrayn. Mortazavi Bookstore.
دانلود
چاپ شده
ارسال
بازنگری
پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2025 Behnaz Koushki (Author); Hossein Behravan; Mahmood Ghafoorinejad (Author)
این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.
