خوانشی دیگر از خطبه شقشقیه: تحلیل زبانشناختی نقشگرا در پرتو شروح روايي و ادبی
پژوهش حاضر با هدف بررسی کارایی زبانشناسی متن در فهم لایههای معنایی گوناگون متون دینی، به تحلیل خطبه شقشقیه بر اساس فرانقش متنی نظریه نقشگرای هلیدی میپردازد. روش تحقیق، توصیفی-تحلیلی است و با بررسی خطبه، نقش و انواع ساختارهای آغازگری-پایانی و کارکرد انواع عوامل انسجام (دستوری، واژگانی و پیوندی) در ایجاد پیوستگی متنی به تفصیل تحلیل شده است. یافتههای تحلیل زبانشناختی، به طور نظاممند با توضیحات و تفاسیر شارحان برجسته، ملا محمدباقر مجلسی در بحار الأنوار و شارح خویی در منهاج البراعه و همچنین نتایج مطالعات بلاغی و مفهومی دیگر، تطبیق و تکمیل گردیده و به تناسب بحث، به آموزههای مدیریتی مرتبط با نتایج تحلیل نیز اشاره شده است. نتایج این مطالعه، بیانگر انسجام ساختاری و معنایی بسیار بالای خطبه شقشقیه است كه طي آن تمام ظرفیتهای فرانقش متنی برای ایجاد متنی منسجم و پویا و انتقال دقیق نگرش و برجستهسازی مفاهیم کلیدی بهكار گرفته شده است. یافتههای زبانشناختی در اغلب موارد، همسو با فهم و تفسیر شارحان از ظرایف است. این پژوهش نشان میدهد که تلفیق تحلیل زبانشناختی نقشگرا با شروح معتبر روايي-بلاغی، ابزاری کارآمد برای کشف لایههای متعدد معنایی و بلاغی در متون ديني و كمك به فهم آنهاست؛ رويكردي كه در کنار تعمیق فهم ادبی و فقه الحدیثی، امكان دریافت معاني ثانويه و آموزههای میانرشتهای (از جمله در عرصه مدیریت اسلامي) را فراهم ميآورد.